Mazeret İzni Dilekçesi Yazdır: Özel Sektörde İzni Yazılı İsteyin

"Mazeret izni" deyince çoğu kişinin aklına devlet memurlarının izinleri geliyor. İnternette aradığınızda da ilk karşınıza çıkan gün sayıları büyük ihtimalle Devlet Memurları Kanunu'ndan alınmış olur. Özel sektörde çalışıyorsanız bu sayılar sizin için geçerli değildir. Sizin izin hakkınızı İş Kanunu, iş sözleşmeniz ve varsa toplu iş sözleşmesi belirler. Bu sayfayı, memur süreleriyle izin isteyip işyerinde tartışmaya düşen işçiler için yazdım.

Memur değilseniz hangi kurallar size uygulanır?

Memurların mazeret izinleri 657 sayılı Kanun'un 104. maddesinde tek tek sayılır ve gün sayıları bellidir. Özel sektör işçisi için ise tablo daha dağınıktır. Aradaki farkı görmek için bir karşılaştırma yapalım:

Tabloda işçi sütununa gün sayısı yazmadım; bunu bilerek yaptım. Özel sektörde uygulanan ücretli izin sürelerini kanunun güncel metninden, mevzuat.gov.tr'deki İş Kanunu üzerinden kontrol etmenizi, ardından iş sözleşmenizde ya da toplu iş sözleşmesinde daha uzun bir süre tanınıp tanınmadığına bakmanızı öneririm. Sözleşmeler kanundan daha iyi şartlar getirebilir, daha kötüsünü getiremez. Memursanız doğru sayfa burası değil; sizin için memur mazeret izni dilekçesi sayfasını hazırladım.

İzin hangi hesaptan düşecek? Dilekçede bunu netleştirin

İşçinin mazeret izni talebinde en çok tartışma çıkan konu, iznin "nereden düşeceği"dir. Aynı iki günlük izin üç farklı şekilde kayda geçebilir ve her birinin sonucu farklıdır:

• Ücretli mazeret izni: Kanun ya da sözleşme bu olay için ücretli izin tanıyorsa, izin günleri için ücretiniz kesilmez ve yıllık izninizden de düşülmez.
• Yıllık izinden mahsup: Ücretiniz ödenir ama o günler yıllık izninizden düşer. Kıdeminiz 1 ile 5 yıl arasındaysa yıllık izniniz 14 gündür; birkaç günlük mahsup bu hakkın önemli bir kısmını tüketebilir (4857 m.53).
• Ücretsiz izin: Ücret ödenmez, yıllık izin de korunur. O günlerin ücreti bordrodan düşer ve primi yatırılmaz. Bu yol hakkında daha fazlası ücretsiz izin dilekçesi sayfasında.

Dilekçenizde hangisini istediğinizi açıkça yazın. "Mazeret izni istiyorum" deyip bırakırsanız, karar bordro biriminin elinde kalır ve ay sonunda ya maaşınızda eksik ya da yıllık izninizde azalma görürsünüz.

Mazeret izni dilekçesinde dikkat edilmesi gerekenler

Mazeret izni talebi için kanunda bir başvuru süresi yok. Ama işyerinin işleyişi açısından iki zaman çok önemlidir: olaydan önce ve olaydan hemen sonra.

Önceden bilinen mazeretlerde

Düğün, ameliyat randevusu, taşınma gibi önceden bilinen olaylarda izni mümkün olduğunca erken, yazılı olarak isteyin. İşveren vardiya ve iş planını buna göre ayarlar. Son gün verilen dilekçe, haklı bir talebin bile reddedilmesine yol açabilir.

Ani mazeretlerde

Bir yakınınızın vefatı ya da çocuğunuzun ani hastalığı gibi durumlarda önce dilekçe yazmaya vaktiniz olmaz. Böyle anlarda sırayla şunu yapın: Önce amirinize telefonla ya da mesajla haber verin, ardından ilk fırsatta yazılı bir dilekçeyle durumu teyit edin ve belgenizi ekleyin. Sözlü haber vermek tek başına yetmez; çünkü işe gelmediğiniz günlerin "izinli" sayıldığını gösteren tek kayıt, sonradan vereceğiniz bu yazıdır.

• Belge ekleyin: Ölüm hâlinde ölüm belgesi ya da vefat ilanı, evlilikte evlilik cüzdanı fotokopisi, sağlık nedeninde hastane belgesi.
• Tarih aralığını gün gün yazın: "Birkaç gün" değil, "[gg.aa.yyyy] – [gg.aa.yyyy] tarihleri arası" deyin.
• Kendi raporunuz varsa izin istemeyin: Kendi hastalığınız için hekim raporu aldıysanız, bu bir izin talebi değil rapor bildirimidir. Raporu işverene ulaştırmanız yeterlidir.

Dilekçe nereye verilir, ne kadar sürede cevap alırsınız?

Dilekçeyi bağlı olduğunuz birimin amirine ya da insan kaynakları birimine verirsiniz. İşyerinde elektronik izin sistemi varsa talebi oradan da girebilirsiniz; ama sistem talebinizin "nereden düşeceğini" seçmenize izin vermiyorsa, ayrıca kısa bir yazılı dilekçe verin. Elden verdiğinizde ikinci nüshaya alındı imzası ve tarih aldırın.

Özel bir işverenin izin talebine kaç gün içinde cevap vereceği kanunda düzenlenmemiştir. Süreyi işyerinin büyüklüğü, onay zincirinin uzunluğu ve talebinizin ne kadar önceden yapıldığı belirler. Önceden bilinen bir mazerette, dilekçenize "talebimin [gg.aa.yyyy] tarihine kadar yazılı olarak cevaplanmasını rica ederim" diye bir cümle eklemeniz yerinde olur. Cevap gelmezse amirinizle yüz yüze konuşun ve konuşmanın sonucunu bir e-postayla teyit edin.

Uzun süreli bir mazeretiniz varsa (örneğin aylarca sürecek bir bakım ihtiyacı), mazeret izni yerine yıllık izin planlamasını ya da ücretsiz izni düşünmeniz gerekebilir. Yıllık iznin nasıl isteneceği yıllık izin dilekçesi sayfasında.

İzinden döndükten sonra üç kontrol

İzin dilekçesinin işi, onay geldiğinde bitmez. İzin dönüşünü izleyen ilk bordroda ve izin kayıtlarında şu üç şeyi kontrol etmenizi öneririm:

1. Bordro: İzinli olduğunuz günler için ücretiniz tam ödenmiş mi? Ücretli izin onayı aldığınız hâlde "eksik gün" görünüyorsa, onay yazısını ekleyerek düzeltme isteyin.
2. Yıllık izin bakiyesi: İzin günleri, sizin istemediğiniz hâlde yıllık izninizden düşülmüş mü? Bunu öğrenmenin en kolay yolu, insan kaynaklarından güncel izin dökümünüzü yazılı istemektir.
3. SGK kaydı: Ücretsiz izin kullanmadıysanız, o ay için eksik gün bildirilmemiş olmalı. e-Devlet'teki hizmet dökümünüzde ilgili ayın gün sayısına bakın.

Bu kontrolleri izinden hemen sonra yapmak, aylar sonra fark edilen bir hatayı düzeltmeye çalışmaktan çok daha kolaydır. Hata varsa, izin dilekçenizin alındı imzalı nüshası elinizdeki en güçlü belgedir; bu yüzden onu atmayın.

Yıllar içinde kullanılmadan biriken izinleriniz varsa, iş ilişkisi sona erdiğinde bunların ücretini isteme hakkınız doğar. Bu alacağın nasıl isteneceğini yıllık izin ücreti dilekçesi sayfasında anlattım.

Mazeret izni dilekçe örnekleri

İki örnek hazırladım: biri sonradan verilen, biri önceden verilen dilekçe için. İkisinde de iznin nasıl sayılacağını işçi kendisi öneriyor.

Örnek 1'i ne zaman kullanırsınız? Bir yakınınızı kaybettiniz, amirinize telefonla haber verip işe gitmediniz. Şimdi işe döndünüz ve o günlerin izinli sayılmasını yazılı olarak istiyorsunuz.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Telefonla verdiğiniz haberi tarih ve kişi adıyla yazdım; çünkü sonradan "habersiz gelmedi" denmesini önleyen satır budur. İznin önce ücretli izin, aşan kısmı yıllık izin sayılmasını istemek, en az kayıplı seçenektir.

Örnek 2'yi ne zaman kullanırsınız? Çocuğunuzun düzenli bir tedavi ya da okul görüşmesi var. Tam gün değil, birkaç saatlik izne ihtiyacınız var ve ücretinizden kesinti yapılmasını istemiyorsunuz.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Talebi tek seçenekle bırakmadım; işverene bir telafi önerisi ve bir yedek seçenek sundum. İşverenin "evet" demesini kolaylaştıran şey budur. Telafi saatlerini kendiniz önerdiğiniz için, bunların fazla mesai sayılıp sayılmayacağını da onayda netleştirin.

Bu dilekçeyi kim verir, kimden destek alırsınız?

Mazeret izni dilekçesini izne çıkacak işçi kendisi verir. Ani bir hastalık ya da kaza nedeniyle kendiniz yazamıyorsanız, bir yakınınız durumu işverene bildirebilir; ama yazılı teyidi döner dönmez kendi imzanızla vermeniz gerekir. Sendika üyesiyseniz işyeri temsilcisi, toplu iş sözleşmesinde hangi izinlerin bulunduğunu size söyleyebilir.

Kime yazdırabilirsiniz?

Kısa bir izin dilekçesini çoğu kişi kendisi yazar ve yazmalıdır da. Destek almanız gereken durumlar, iznin işyerinde sorun hâline geldiği durumlardır: izninizin reddedilmesi, izin dönüşü ücretinizden kesinti yapılması ya da izinli olduğunuz günler için size savunma istenmesi. Böyle bir durumda metni dikkatle kurmak gerekir; bir sonraki adım fesih tartışmasına dönüşebilir. Fesih gündeme gelirse bir iş hukuku avukatına danışmanızı tavsiye ederim; dava ve temsil avukatlık işidir.

Bizler Türkiye'nin her yerinden ulaşan işçiler için çevrim içi bir dilekçe yazdırma merkezi olarak çalışıyoruz. İzninizle ilgili bir sorun yaşıyorsanız 0551 837 30 04 numarasından bize ulaşın; durumunuzu anlatın, hangi dilekçeye ihtiyacınız olduğunu birlikte netleştirelim. Ön görüşme ücretsizdir.

İzniniz yüzünden size savunma istendiyse ya da fesih bildirimi geldiyse, beklemeden dilekçe yazdır talebinde bulunun; bu tür yazılarda süreler kısa olabilir. Feshe karşı hangi yolların açık olduğunu iş sözleşmesi fesih dilekçesi sayfasında anlattım.

Sık sorulan sorular