CİMER Şikayet Dilekçesi Yazdır: Kamu Hizmetindeki Aksaklığı Nasıl Anlatırsınız?

Bir kamu dairesinde saatlerce bekletildiniz, işiniz yapılmadı, üstelik size kaba davranıldı. Eve döndüğünüzde ilk aklınıza gelen CİMER oluyor. Bu doğal bir tepki ve çoğu zaman da doğru bir adım. Ama öfkeyle yazılan bir şikâyet ile düzenli yazılmış bir şikâyet arasında, kurumun konuyu nasıl ele alacağı bakımından büyük fark var.

Şikâyet mi, suç duyurusu mu?

CİMER şikâyeti, bir kamu hizmetinin kötü işlemesini ya da bir görevlinin tutumunu idareye bildirmek içindir. İdare konuyu kendi içinde inceler ve bir sonuç bildirir. Ama yaşadığınız olay bir suç oluşturuyorsa, örneğin size hakaret edildiyse, tehdit edildiyseniz ya da sizden haksız bir para istendiyse, bunun yeri savcılıktır. İkisi aynı şey değildir ve birinin yerine diğerini yapmak süre kaybettirir.

Hakaret için ayrı bir yol var ve şikâyet süresi sınırlıdır; bunu hakaret şikâyet dilekçesi sayfasında anlattım. Rüşvet ya da görevi kötüye kullanma şüphesi gibi ağır durumlarda ise savcılığa suç duyurusu dilekçesi gerekir. CİMER, yargı mercilerinin görevine giren konuları incelemez (3071 m.6); suç içeren bir olayı yalnızca CİMER'e yazarsanız muhtemelen sizi savcılığa yönlendiren bir cevap alırsınız.

Olayı nasıl anlatmalısınız?

Şikâyetinizi okuyan kişi olay anında orada değildi. Elinde yalnızca sizin metniniz var. O metinden bir fotoğraf çıkarabilmeli: ne zaman, nerede, kim, ne oldu, sonra ne oldu. Ben şikâyet metinlerini şu sırayla kuruyorum:

1. Yer ve zaman: Hangi kurumun hangi biriminde, hangi gün ve yaklaşık saat kaçta.
2. Neden oradaydınız: Hangi işlem için gittiniz, randevunuz var mıydı, sıra numaranız neydi.
3. Ne oldu: Olayı kronolojik sırayla, kısa cümlelerle. Yorum değil, gözlem yazın: "bana kabaca davrandı" yerine "sorumu cevaplamadan masadan kalktı ve bir saat dönmedi".
4. Kim: Görevlinin adını biliyorsanız yazın; bilmiyorsanız masa numarasını, bankonun yerini ya da görünüşünü tarif edin.
5. Sonuç: İşiniz yapıldı mı, yapılmadıysa bu size ne kaybettirdi (bir gün izin, ikinci kez yol masrafı, kaçırılan bir son tarih).
6. Kanıt ve tanık: Sıra fişi, randevu belgesi, varsa yanınızdaki kişinin adı.
7. Talep: Ne istiyorsunuz? Konunun incelenmesini, işleminizin yapılmasını, benzer durumların önlenmesini.

Son madde çoğu zaman unutulur. Talep yazılmayan şikâyete kurum "gerekli hassasiyet gösterilecektir" gibi genel bir cevap verir ve dosyayı kapatır. Talebinizi somut yazarsanız, cevabın da somut olması gerekir.

Aynı olay, iki farklı anlatım

Farkı görmek için aynı olayın iki anlatımını yan yana koyalım. Birincisi şöyle: "Vergi dairesine gittim, rezalet bir hizmet, kimse işini yapmıyor, saatlerce beklettiler, yazıklar olsun." İkincisi şöyle: "[Tarih] günü saat 10.00'da [vergi dairesi adı] Vergi Dairesi'ne gittim. 47 numaralı sıra fişiyle 12.30'a kadar bekledim. Bu sürede açık olan dört bankodan yalnızca biri çalışıyordu. İşlemim yapılmadan mesai öğle arasına girdi."

Birinci metinde kurumun inceleyebileceği tek bir somut bilgi yok. İkincisinde tarih, saat, sıra numarası ve çalışan banko sayısı var; kurum o günün kayıtlarına bakarak olayı doğrulayabilir. Şikâyetin sonuç alması, doğrulanabilir olmasına bağlıdır.

CİMER şikâyet dilekçesinde dikkat edilmesi gerekenler

CİMER şikâyeti için kanunda belirli bir süre yok. Yukarıda anlattığım gibi süre sınırı ancak olay bir suç içeriyorsa önem kazanır; o zaman savcılığa şikâyet süresi işler. Bunun dışında şu noktalara dikkat edin.

Dilinizi ölçülü tutun

Kızgın olmanız çok anlaşılır. Ama metne hakaret, küfür, tehdit ya da "hepsi rüşvetçi" gibi genellemeler girdiği anda şikâyetinizin ağırlığı düşer. Daha önemlisi, kamu görevlisine yönelik bu tür ifadeler sizin aleyhinize bir sorun da yaratabilir. Olayı ne kadar sakin anlatırsanız, haklılığınız o kadar net görünür.

Gerçeğe aykırı bir şey yazmayın

Emin olmadığınız bir şeyi kesinmiş gibi yazmayın. "Sanırım", "yaklaşık" gibi ifadeler zayıflık değildir; dürüstlüktür. Bir görevliye gerçek olmayan bir davranış yüklemek, sonradan sizi hukuken zor durumda bırakabilir.

Kanunun aradığı bilgiler

3071 m.4 gereğince adınız soyadınız, imzanız ve adresiniz dilekçede bulunmalı; bunlar olmadan dilekçe incelenmez (m.6). Elektronik başvuruda imzanın yerini kimlik doğrulaması alır.

Tek olay, tek şikâyet

Aynı kurumda iki farklı günde iki farklı olay yaşadıysanız bunları ayrı yazmayı düşünün. Biri incelenip diğeri gözden kaçabilir. Aynı günün olaylarıysa tek metinde, sırasıyla anlatın.

Şikâyetin genel olarak bir kamu kurumuna nasıl yazılacağını, CİMER'e gerek kalmadan doğrudan kuruma vereceğiniz durumlar için kuruma şikâyet dilekçesi sayfasında anlattım. CİMER'in hangi durumlarda doğru adres olduğunu ise CİMER dilekçesi sayfasında bulabilirsiniz.

Kimler şikâyet edebilir, kime yazdırırsınız?

Türk vatandaşları ve Türkiye'de ikamet eden yabancılar, karşılıklılık esasına uymak ve Türkçe yazmak şartıyla, CİMER'e şikâyet başvurusu yapabilir (3071 m.3). Olayı bizzat yaşamış olmanız en güçlü durumdur; tanık olduğunuz bir olayı da yazabilirsiniz, ama bunu metinde açıkça belirtin. Yaşlı bir yakınınızın yaşadığı bir olayı yazacaksanız, mümkünse şikâyeti onun adına yapın ve olayı onun ağzından anlatın.

Destek seçenekleri

• Kendiniz yazmak: Yukarıdaki yedi adımı izlerseniz çoğu şikâyeti kendiniz düzgünce yazabilirsiniz.
• Kurumun halkla ilişkiler birimi: Pek çok kurumda şikâyetleri yerinde alan bir birim vardır. Olayı orada yazılı olarak bırakırsanız kayıt sayısı almayı unutmayın.
• Arzuhalci: Olay karışıksa, birden fazla gün ve birden fazla görevliyi kapsıyorsa ya da metni sakin bir dille kurmakta zorlanıyorsanız işinizi kolaylaştırır.
• Avukat: Olay bir suç içeriyorsa ya da ciddi bir maddi kaybınız varsa ve konu mahkemeye gidecekse avukattan destek almanızı öneririm.

Bizler CİMER şikâyetinizi, yaşadığınızı dinleyip olay sırasına sokarak hazırlıyoruz; dili ölçülü, talebi net bir metin olarak teslim ediyoruz. Önce durumu anlatın, şikâyet mi suç duyurusu mu gerektiğini birlikte netleştirelim. Arzuhalciye dilekçe yazdırmak isteyenler için hizmetimiz Türkiye genelinde online çalışıyor. Ön görüşme için 0551 837 30 04 numarasını arayabilirsiniz; ücretsizdir.

Şikâyetten sonra ne olur, kaç günde cevap gelir?

3071 sayılı Kanunun 7. maddesine göre şikâyetinize en geç 30 gün içinde gerekçeli bir cevap verilmesi gerekir. İnceleme uzun sürecekse kurum önce işin hangi aşamada olduğunu bildirir, sonucu ayrıca yazar. CİMER de kendi bilgilendirmesinde başvuruların en geç 30 gün içinde sonuçlandırıldığını belirtiyor. Bu kanuni azami süredir; bir ortalama değildir ve iş yüküne göre cevap daha önce de gelebilir.

Cevapta genellikle konunun incelendiği ve gerekli uyarının yapıldığı ya da bir aksaklık tespit edilmediği yazar. Şikâyet ettiğiniz görevli hakkında yürütülen bir işlemin ayrıntılarını size bildirmeyebilirler. Bunu olağan karşılayın; önemli olan olayın kayda geçmiş olmasıdır.

Cevap sizi tatmin etmediyse: Kamu Denetçiliği Kurumu

Kurumdan aldığınız cevabın ya da kurumun sessiz kalmasının hakkınızı zedelediğini düşünüyorsanız Kamu Denetçiliği Kurumu'na (halk arasında "ombudsman") başvurabilirsiniz. Burada bilmeniz gerekenler:

• Önce idareye başvurmuş olmanız gerekir; idari başvuru yolları tüketilmeden yapılan başvuru ilgili kuruma gönderilir (6328 m.17/4).
• Süre, idarenin cevabının tebliğinden ya da idare 60 gün içinde cevap vermezse bu sürenin bitiminden itibaren 6 aydır (m.17/7).
• Başvuru ücretsizdir; elektronik ortamda ya da valilik ve kaymakamlıklar aracılığıyla yapılabilir; isterseniz kimliğiniz gizli tutulur (m.17).
• Kurum incelemesini 6 ay içinde sonuçlandırır (m.20).

Kamu Denetçiliği Kurumu bir mahkeme değildir; idareye öneride bulunur. Ama düzenli yazılmış bir CİMER şikâyeti ve ona verilen cevap, bu başvurunun en sağlam dayanağı olur.

CİMER şikâyet dilekçesi örnekleri

İlk örnek, randevulu bir işlem için gidildiği hâlde saatlerce bekletilip işlemi yapılmadan geri gönderilen bir vatandaş için.

Bu örnekte şuna dikkat edin: görevliye sıfat yüklemedik; söylediği cümleyi aynen aktardık. Kaybı somut yazdık ve iki talep yerine birbirine bağlı tek bir sonuç istedik: inceleme ve işlemin yapılması.

İkinci örnek, engelli ya da yaşlı bir vatandaşa kurumda öncelik tanınmadığı bir durum için. Burada şikâyeti olayı yaşayan kişinin yakını yazıyor.

Bu örnekte şuna dikkat edin: talep kişisel değil, düzenleme yönünde. Annenin işlemi zaten yapılmış; şikâyetin amacı benzer durumların tekrarlanmaması. Böyle bir talebe kurum "görevli uyarıldı" demekle yetinemez, bir düzenleme bildirmek zorunda kalır. Belediye hizmetlerindeki benzer sorunlar için zabıta şikâyet dilekçesi sayfasına da göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular