Ders Muafiyet Dilekçesi Yazdır: Daha Önce Aldığınız Dersler Boşa Gitmesin

Bir üniversiteden ayrılıp başka bir programa geçtiyseniz, ikinci bir üniversite okumaya başladıysanız ya da önlisanstan lisansa geçtiyseniz, daha önce başarıyla tamamladığınız dersleri yeniden okumak zorunda değilsiniz. Ama bu kendiliğinden olmaz. Dersin sayılması için sizin istemeniz, istediğinizi de belgeyle göstermeniz gerekir. Bu sayfa o isteğin, yani muafiyet dilekçesinin, nasıl kurulacağını anlatıyor.

Muafiyet kararını kim, neye bakarak verir?

Ders muafiyeti ve intibak için ülke çapında tek tip bir kanun maddesi yoktur. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44. maddesi, kayıt ve eğitim-öğretime ilişkin hususların YÖK ilkelerine uygun olarak üniversite senatolarınca belirleneceğini söyler. Bu yüzden muafiyetin şartları, başvuru zamanı ve kaç dersin sayılabileceği, okuduğunuz üniversitenin önlisans-lisans yönetmeliğinde ve muafiyet-intibak yönergesinde yazılıdır.

Uygulamada karar şöyle verilir: bölümün intibak veya muafiyet komisyonu, eski dersinizle yeni programdaki dersi yan yana koyar. İçerik, kredi veya AKTS ve dersin düzeyi karşılaştırılır. Komisyon önerisini yazar, fakülte veya yüksekokul yönetim kurulu karara bağlar. Yani dilekçenizi okuyan kişi, sizin derslerinizi tanımayan bir öğretim üyesidir. Onun işini ne kadar kolaylaştırırsanız, kararınız o kadar çabuk çıkar.

Ders muafiyet dilekçesinde dikkat edilmesi gerekenler

Süre: genellikle kayıt dönemiyle sınırlı

Muafiyet başvurusu için kanunda genel bir süre yoktur; süreyi üniversitenin yönetmeliği belirler. Çoğu üniversite başvuruyu kayıt yaptırdığınız dönemin başındaki kısa bir zaman aralığıyla sınırlar. Bu süreyi kaçırırsanız, aynı dersleri sonraki dönemlerde saydırmak çoğu zaman mümkün olmaz. Kayıt işlemleri biter bitmez, hatta kayıt günü, öğrenci işlerine ya da bölüm sekreterliğine muafiyet başvurusunun son tarihini sorun.

Ders eşleştirme tablosu dilekçenin kalbidir

En sık gördüğüm hata, transkripti ekleyip "derslerimden muaf olmak istiyorum" yazmaktır. Komisyon hangi eski dersinizin hangi yeni derse karşılık geldiğini tek tek bulmak zorunda kalır. Bunun yerine dilekçeye bir tablo ekleyin:

Eşleştirme yaparken dürüst olun. Adı benzeyen ama içeriği çok farklı bir dersi zorla eşleştirmek, tablonun tamamına olan güveni azaltır. Bir eski dersin iki yeni derse ya da iki eski dersin tek bir yeni derse karşılık geldiğini düşünüyorsanız, bunu tabloda ayrı satırda açıkça gösterin.

Ders içerikleri onaylı olmalı

Komisyon, ders adına değil içeriğe bakar. Önceki üniversitenizden derslerin haftalık konu dağılımını ve kredi bilgisini gösteren, o kurumca onaylanmış ders içeriklerini isteyin. Pek çok üniversite bunları kendi internet sitesindeki ders bilgi paketinde yayımlar; ama komisyonlar çoğunlukla imzalı veya mühürlü suret ister. Bu belgeyi almak birkaç gün sürebilir; başvuru süresinin kısalığını düşünerek erken isteyin.

• Önceki kurumdan alınmış onaylı transkript
• Muafiyet istenen derslerin onaylı ders içerikleri
• Eşleştirme tablosu
• Yurt dışında alınan dersler için kurumun istediği tercüme ve onaylar
• Yabancı dil hazırlık muafiyeti için geçerli dil belgesi

Muafiyetten sonra sınıfınız da değişebilir

Muafiyet yalnızca tek tek derslerin sayılması değildir; sayılan derslerin toplam kredisi yeterliyse üst sınıfa intibak etmeniz de söz konusu olabilir. Bu da ders programınızı, danışmanınızı, hatta bursunuzun süresini değiştirebilir. Dilekçenizde muafiyetle birlikte "sınıf intibakımın buna göre yapılmasını" ayrıca istemeniz bu yüzden önemlidir. İstemezseniz komisyon yalnızca dersleri sayıp sınıfınızı olduğu gibi bırakabilir.

Tersi de mümkündür: Üst sınıfa intibak, alt sınıfta sayılmayan derslerin alttan yüklenmesi anlamına gelir. Bu derslerle kendi sınıfınızın dersleri aynı saate denk gelebilir. Karar çıktığında yeni ders programınızı hemen bir tabloya dökün; çakışma varsa, ekle-bırak haftası bitmeden danışmanınızla konuşun.

Yabancı dil hazırlık muafiyeti farklı işler

Hazırlık sınıfından muafiyet, ders muafiyetinden ayrı bir başvurudur. Burada ders eşleştirmesi yoktur; üniversitenin yabancı diller yüksekokulu, kabul ettiği dil sınavlarından ve puanlarından birini sunmanızı ister veya kendi yeterlik sınavını yapar. Hangi sınavın, hangi puanla ve kaç yıl geçerli olarak kabul edildiği yine üniversitenin yönergesinde yazar.

Dilekçenizde sınavın adını, tarihini ve puanını açıkça yazın ve sonuç belgesini ekleyin. Belge yurt dışından alındıysa, doğrulama kodunu veya doğrulama yöntemini de ekleyin; komisyon belgeyi doğrulayamazsa kararı erteler.

Bu dilekçeyi kimler verir, kime yazdırabilirsiniz?

Muafiyet dilekçesini öğrencinin kendisi verir. Kayda gelemediğiniz bir durumda yakınınız vekâletle kayıt yaptırabiliyor olsa da muafiyet dilekçesini sizin imzalamanız en temiz yoldur. Bu dilekçe için avukata ihtiyacınız yoktur; konu tamamen akademik bir değerlendirmedir.

Seçenekleriniz şunlar: Dilekçeyi kendiniz yazabilirsiniz. Bölüm sekreterliği ve danışman öğretim üyeniz, hangi derslerin eşleşebileceğini konuşmak için en doğru kişilerdir; çoğu danışman tabloya bakıp fikir verir. Arzuhalci ise metni ve tabloyu düzenli bir hâle getirir. Bizim işimiz tam olarak bu düzenlemedir: resmi dilekçe yazdırmak istediğinizde transkriptinizi ve ders listenizi bize iletirsiniz, biz eşleştirme tablosunu ve dilekçeyi komisyonun okuyacağı biçimde hazırlarız. Hangi belgelerin gerektiğini birlikte netleştirmek için 0551 837 30 04 numarasından bize ulaşabilirsiniz; ön görüşme ücretsizdir ve Türkiye genelinde online çalışıyoruz.

Nereye verilir ve ne kadar sürede sonuçlanır?

Dilekçe, kayıtlı olduğunuz fakültenin dekanlığına veya yüksekokulun müdürlüğüne hitaben yazılır; bazı üniversitelerde bölüm başkanlığına verilir. Teslim yeri genellikle bölüm sekreterliği ya da fakülte öğrenci işleridir. Birçok üniversite muafiyet başvurusunu öğrenci bilgi sistemi üzerinden de alıyor. Hitap ve teslim noktası konusunda tereddüt ediyorsanız fakülte dilekçesi sayfasında birimler arasındaki farkı anlattım.

• Elden: İki nüsha; birine evrak kayıt tarihi ve sayısı yazdırılır.
• Öğrenci bilgi sistemi: Belgeleri PDF olarak yükleyin, başvurunun kaydedildiğini gösteren ekranı saklayın.
• Posta: Kayıt döneminin kısalığı nedeniyle önermem; zorunluysa iadeli taahhütlü gönderin.

İnceleme süresi: Üniversite bir kamu kurumu olduğu için 3071 sayılı Kanun'un 7. maddesi uygulanır; kurum dilekçenize en geç 30 gün içinde cevap vermek zorundadır. Muafiyet kararları genellikle dönem başında, ders ekle-bırak süresi bitmeden çıkar; ama bu, komisyonun toplanma takvimine ve başvuru sayısına bağlıdır, bir garanti değildir. Karar çıkana kadar muaf olmayı beklediğiniz derslere devam etmeniz akıllıca olur; aksi hâlde başvurunuz reddedilirse devamsızlık sorunu yaşarsınız.

Muafiyet reddedilirse veya eksik sayıldıysa

Yönetim kurulu kararı size bildirildiğinde, hangi derslerin sayıldığını tek tek kontrol edin. Sayılmayan derslerin gerekçesi kararda yazmıyorsa, önce gerekçeyi isteyin. Gerekçe "içerik yeterli değil" ise eksik görülen konuların eski dersinizde de işlendiğini gösteren ek belge sunabilirsiniz.

Karara karşı önce aynı fakülteye ya da rektörlüğe yeniden değerlendirme talebiyle başvurursunuz. Bu, İdari Yargılama Usulü Kanunu m.11'deki üst makama başvurudur ve dava açma süresini durdurur. İdare 30 gün içinde cevap vermezse isteğiniz reddedilmiş sayılır. Kurumun kararına itiraz dilekçesinin genel kurgusunu kuruma itiraz dilekçesi sayfasında bulabilirsiniz. Sonuç alamazsanız, kararın bildiriminden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açma hakkınız vardır (İYUK m.7). Tek bir ders için dava açmak çoğu öğrenciye ağır gelir; ama mezuniyetinizi bir dönem geciktirecek bir ret söz konusuysa bu yolu ciddi düşünün. Dava dilekçesinin yapısını idari dava dilekçesi sayfasında anlattım.

İki farklı muafiyet durumu için örnek dilekçeler

Birinci örnek, başka bir üniversiteden yatay geçişle gelen ve derslerini saydırmak isteyen öğrenci için. İkinci örnek, eşleştirmesi kısmen kabul edilen öğrencinin yeniden değerlendirme talebi için. Yatay geçişin kendisi için dilekçe arıyorsanız yatay geçiş dilekçesi sayfasına bakın; önlisanstan gelenlerin intibak meselelerini ise dikey geçiş dilekçesi sayfasında ayrıca ele aldım.

Örnek 1'i ne zaman kullanırsınız? Yeni programınıza kaydınızı yaptırdıysanız ve önceki üniversitede başarıyla geçtiğiniz derslerin sayılmasını istiyorsanız.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Dilekçe kaç ders için muafiyet istendiğini sayıyla söylüyor ve ayrıntıyı tabloya bırakıyor. Saydırılmak istenmeyen ders ayrıca belirtiliyor; bunu yazmazsanız komisyon tüm eşleşen dersleri sayabilir.

Örnek 2'yi ne zaman kullanırsınız? Muafiyet kararınız çıktıysa ama bazı dersleriniz "içerik uyuşmuyor" gerekçesiyle sayılmadıysa.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Dilekçe kararın tamamına değil, yalnızca reddedilen tek derse itiraz ediyor. Karar tarihi ve bildirim tarihi yazıldığı için başvurunun süresinde olup olmadığı ilk bakışta görülüyor.

Sık sorulan sorular