Şikayet Başvuru Dilekçesi Yazdır: Kurum Çözmediyse Kamu Denetçiliği

Bir kuruma şikâyet ettiniz, cevap gelmedi ya da gelen cevap "gereği yapılmıştır" deyip hiçbir şeyi değiştirmedi. CİMER'e yazdınız, başvurunuz yine aynı kuruma gitti ve aynı cevap döndü. Bu noktada çoğu kişi ya vazgeçer ya da doğrudan dava açmayı düşünür. Arada çok az kullanılan bir basamak daha var: Kamu Denetçiliği Kurumu. Bu sayfa, o basamağa nasıl çıkacağınızı anlatıyor.

Kamu Denetçiliği Kurumu ne yapar, ne yapmaz?

Kamu Denetçiliği Kurumu, halk arasında "ombudsman" diye bilinen, idarenin işlem ve eylemlerini inceleyen bağımsız bir kurumdur. 6328 sayılı Kanunla kurulmuştur. Şikâyetinizi inceler, ilgili kurumdan bilgi ve belge ister, gerekirse yerinde inceleme yapar ve sonunda bir karar verir. Şikâyetiniz haklı bulunursa kuruma bir öneride bulunur: işlemin düzeltilmesi, uygulamanın değiştirilmesi, mağduriyetin giderilmesi gibi.

Bilmeniz gereken sınır şu: Kamu Denetçiliği Kurumu bir mahkeme değildir. Kurumun kararını iptal edemez, kimseye ceza veremez. Önerisine uyup uymamak idarenin takdirindedir. Ama bağımsız bir kurumun gerekçeli önerisi, idare için görmezden gelinmesi zor bir belgedir ve ileride açacağınız bir davada da elinizi güçlendirir.

Önce idari yolları tüketin

Kanunun en önemli şartı budur. Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvurmadan önce, şikâyet ettiğiniz konuda idareye başvurmuş ve oradan sonuç alamamış olmanız gerekir (6328 m.17/4). İYUK'taki idari başvuru yolları ve özel kanunlarda öngörülen zorunlu başvurular buna dahildir. Bu yollar tüketilmeden yapılan başvuru, Kurum tarafından ilgili idareye gönderilir; yani sizi bir adım geri gönderir. Yalnızca telafisi güç ya da imkânsız bir zarar ihtimali varsa bu şart aranmayabilir.

Uygulamada bunun anlamı şudur: Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvuru dilekçenizin en önemli eki, kuruma daha önce verdiğiniz dilekçe ve kurumun cevabıdır. Kuruma nasıl şikâyet edileceğini ve hangi basamaklardan geçileceğini kuruma şikâyet dilekçesi sayfasında anlattım. O basamakları geçtiyseniz buradasınız.

Şikâyet başvuru dilekçesinde dikkat edilmesi gerekenler

Süre: 6 ay, ama nereden?

Başvuru süresi 6 aydır ve iki ayrı başlangıcı vardır (6328 m.17/7). İdare şikâyetinize cevap verdiyse, süre o cevabın size tebliğinden başlar. İdare 60 gün içinde cevap vermediyse, süre bu 60 günün bittiği günden başlar. Dikkat edin: Buradaki 60 gün, kurumların genel cevap süresi olan 3071 sayılı Kanundaki 30 günden farklıdır; Kamu Denetçiliği başvurusu için kanun idareye 60 gün tanır.

Örneğin kuruma 1 Mart'ta yazdınız ve hiç cevap gelmedi. 60 gün dolduğunda süreniz işlemeye başlar ve o tarihten itibaren 6 ay içinde başvurmanız gerekir. Cevap geldiyse, cevabın elinize geçtiği tarihi not edin; zarfı ya da e-Devlet bildirim ekranını saklayın.

Dava süreniz durur

Bu, Kamu Denetçiliği yolunun en az bilinen faydasıdır. Dava açma süresi içinde Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvurursanız, işlemeye başlamış olan dava süreniz durur (m.17/8). Kurum başvurunuzu reddederse, önerisine idare 30 gün içinde uymazsa ya da Kurum 6 ay içinde sonuçlandırmazsa, duran süre kaldığı yerden işlemeye devam eder (m.21). Yani bu yola gitmek, dava hakkınızı kaybettirmez; ama süre yeniden başlamaz, kaldığı yerden devam eder. Hesabınızı buna göre yapın.

Kamu Denetçiliği mi, doğrudan dava mı?

İki yol birbirinin alternatifi değil, sırasıdır. İdarenin işlemi açıkça hukuka aykırıysa ve kısa sürede sonuç almanız gerekiyorsa, dava süresi içinde doğrudan idare mahkemesine gitmek daha uygun olabilir. Sorun hukuka aykırılıktan çok hakkaniyet, hizmet kalitesi ya da idarenin ilgisizliğiyse, Kamu Denetçiliği yolu hem ücretsiz hem de dava süresini durdurduğu için risksizdir. Kuruma yaptığınız başvurunun cevapsız kalmasının dava açısından ne anlama geldiğini, yani 30 günlük sessizliğin ret sayılmasını, kamu kurumuna başvuru dilekçesi sayfasında anlattım. İki sürenin birbirine karışmaması için ikisini de takviminize ayrı ayrı yazın.

İncelenmeyecek başvurular

Belli bir konu içermeyen, yargıda görülmekte olan ya da yargı yoluyla karara bağlanmış bir uyuşmazlığa ilişkin olan, şekil şartlarını taşımayan ve aynı konuda daha önce sonuçlandırılmış başvurular incelenmez (m.17/3). Davası açılmış bir konuda Kamu Denetçiliği'ne gitmek bu yüzden sonuç vermez.

Gizlilik isteyebilirsiniz

Başvurunuzda kimliğinizin gizli tutulmasını isteyebilirsiniz. Bu istek özellikle şikâyet ettiğiniz kurumla bir ilişkinizin devam ettiği durumlarda, örneğin düzenli olarak gittiğiniz bir hastane ya da çocuğunuzun okulu söz konusu olduğunda işe yarar. Gizlilik isteğini dilekçenin başında, konu satırının altında açıkça yazın.

Kimler başvurabilir, kime yazdırırsınız?

Gerçek ve tüzel kişiler başvurabilir. Dilekçe Türkçe olmalıdır; Türk vatandaşları T.C. kimlik numarasını, yabancılar pasaport numarasını yazar. Bir dernek ya da şirket adına başvuruyorsanız imza yetkinizi gösteren belgeyi ekleyin. Başvuru ücretsizdir.

Kimden destek alabilirsiniz?

Kamu Denetçiliği başvurusu avukat gerektirmez; kendiniz yapabilirsiniz. Ama bu başvuruda iki şey önem kazanır: idari yolları tükettiğinizi belgelerle göstermek ve süreleri doğru hesaplamak. Kuruma verdiğiniz dilekçeleri, cevapları ve tarihleri bir sıraya koyamıyorsanız arzuhalci desteği işinizi kolaylaştırır. Konu ileride bir davaya dönüşecekse ve dava süresi hesabı sıkışıksa bir avukatla görüşün; dilekçeyi biz hazırlarız ama davanın takibi avukatlık işidir.

Bizler şikâyet başvuru dilekçelerini, elinizdeki yazışmaları tarih sırasına koyup sürelerinizi hesaplayarak hazırlıyoruz. "Dilekçe yazdırmak istiyorum" diyorsanız belgelerinizi gönderin, başvurunun şartlarını taşıyıp taşımadığını birlikte kontrol edelim. Ücretsiz ön görüşme için 0551 837 30 04 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Nasıl başvurulur, kaç günde sonuçlanır?

Başvuruyu Kamu Denetçiliği Kurumu'na elektronik ortamda yapabilirsiniz. İnternetle aranız iyi değilse ya da elden vermek istiyorsanız, dilekçenizi bulunduğunuz yerdeki valilik ya da kaymakamlığa verebilirsiniz; onlar Kurum'a iletir (m.17). Elden verirken bir nüshaya kayıt tarihi ve sayısı yazdırın; dava süresinin durduğunu ileride bu tarihle göstereceksiniz.

Kanuna göre Kurum, inceleme ve araştırmasını başvurudan itibaren en geç 6 ay içinde sonuçlandırır (m.20). Bu kanuni azami süredir; dosyanın karmaşıklığı ve idareden istenen bilgilerin ne kadar sürede geldiği gerçek süreyi belirler. Kanunun tam metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.

Kurum şikâyetinizi haklı bulup idareye öneride bulunursa, idare 30 gün içinde öneriye uyup uymayacağını bildirir. Uymazsa ve dava süreniz durmuşsa, süre kaldığı yerden işler. Bu noktada idari dava gündeme gelir; idare mahkemesi dava dilekçesi sayfasında bu aşamayı anlattım. Belediyelerle ilgili şikâyetlerde aynı merdivenin belediyeye özgü hâlini ise belediye şikâyet dilekçesi sayfasında bulabilirsiniz.

Şikayet başvuru dilekçesi örnekleri

İlk örneği, bir kamu kurumuna yaptığınız talebin reddedildiği ve bu reddi hakkaniyete aykırı bulduğunuz durumda kullanabilirsiniz. Örneğin tekerlekli sandalye kullanan çocuğunuzun okulunun girişine rampa yapılması için ilçe milli eğitim müdürlüğüne yazdınız, "ödenek yok" cevabı geldi.

Bu örnekte şuna dikkat edin: idari yolu tükettiğimizi iki belgeyle (dilekçe ve ret yazısı) gösterdik ve ret yazısının tebliğ tarihini yazdık; 6 aylık süre o günden başlıyor. Talep, Kurum'un yapabileceği bir şey: inceleme ve öneri. Kurum'dan rampayı kendisinin yapmasını istemedik.

İkinci örnek, gizlilik isteyen bir başvuru için. Örneğin düzenli tedavi gördüğünüz bir devlet hastanesinin engelli otoparkı sürekli personel araçlarıyla dolu; başhekimliğe yazdınız, cevap gelmedi. Şikâyetinizin hastanede bilinmesini istemiyorsunuz.

Bu örnekte şuna dikkat edin: gizlilik talebi metnin en üstünde, gözden kaçmayacak şekilde yazıldı. İdarenin 60 gün içinde cevap vermediğini tarih ve sayıyla gösterdik; 6 aylık süre bu 60 günün bittiği günden başlıyor. Personeli tek tek şikâyet etmedik, uygulamanın kendisini şikâyet ettik.

Görevlinin tutumundan kaynaklanan bir şikâyetin olay anlatımını nasıl kuracağınızı CİMER şikâyet dilekçesi sayfasında anlattım; o anlatım kuralları burada da geçerlidir. Bize sık sık "istanbul dilekçe yazdır" diye ulaşanlar oluyor; Kamu Denetçiliği başvurusu valilik ve kaymakamlık kanalıyla her ilden yapılabildiği için hangi ilde olursanız olun bu dilekçeyi online hazırlayabiliyoruz.

Sık sorulan sorular