Kaçak Yapı İhbar Dilekçesi Yazdır: Gördüğünüz İnşaatı Doğru Yere Bildirmek

Mahallenizdeki boş arsada bir sabah iskele kurulduğunu, birkaç hafta içinde betonun döküldüğünü görürsünüz. İnşaatın önünde bir ruhsat levhası yoktur, çalışma çoğunlukla hafta sonu ya da akşamüstü yapılır. Size doğrudan bir zararı yoktur ama bir şeylerin yolunda gitmediğini düşünürsünüz. Bu sayfa tam bu durumdaki okurlar için: kaçak olduğunu düşündüğünüz bir yapıyı, işin içine kişisel bir kavga katmadan nasıl bildireceğinizi anlatıyorum.

Bir inşaatın kaçak olduğunu nereden anlarsınız?

Size kesin bir karar vermek düşmez; bunu belediye yapar. Ama ihbar etmeden önce bazı işaretlere bakmanızı öneririm, çünkü ruhsatlı bir inşaatı ihbar etmek hem sizin hem belediyenin zamanını harcar.

• Yapı ruhsatı levhası: Ruhsatlı inşaatlarda şantiyenin görünür bir yerinde ruhsat bilgilerini ve yapı denetim kuruluşunu gösteren bir levha bulunur. Levhanın olmaması tek başına kaçak olduğunu göstermez ama güçlü bir işarettir.
• Çalışma düzeni: Gece, bayram ya da hafta sonu yoğunlaşan, örtülerle gizlenen, çok hızlı ilerleyen inşaatlar dikkat çeker.
• Yerin niteliği: Tarım arazisi, orman kenarı, dere yatağı, park ya da yol olarak bilinen bir alanda yükselen yapı.
• Mevcut binaya ek: Ruhsatlı bir binanın çatısına çıkılan ilave kat, bahçeye yapılan betonarme ek, balkonların kapatılarak odaya çevrilmesi.

Fotoğraf çekerken tek bir kare yerine bir dizi oluşturun: inşaatın sokaktan genel görünümü, şantiyenin girişindeki (levhanın olmadığını gösteren) kısım ve yapının o günkü yüksekliği. Birkaç gün arayla aynı açıdan çekilen fotoğraflar, inşaatın ilerlediğini tartışmasız biçimde gösterir. Telefonunuzun fotoğraflara tarih ve konum bilgisi eklediğinden emin olun; bu bilgi, dilekçenizdeki tarihlerin doğruluğunu destekler.

Bu işaretlerden birini görüyorsanız, ihbar etmek için yeterli bir sebebiniz vardır. Ruhsatın olup olmadığını belediye kendi kayıtlarından kontrol eder.

Belediyeye ihbar mı, savcılığa suç ihbarı mı?

Kaçak yapının iki boyutu vardır. Birincisi idaridir: belediye, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı tespit eder, inşaatı durdurur, mühürler, para cezası verir ve yıkım kararı alabilir. İkincisi cezaidir: Türk Ceza Kanunu, imar kirliliğine neden olmayı ayrı bir suç olarak düzenler ve bu suçun soruşturması Cumhuriyet başsavcılığının işidir.

Benim önerim, ilk adımda belediyeye ihbar etmeniz ve belediyenin cevabını beklemenizdir. Belediye yapı tatil tutanağı düzenler ve inşaatı mühürlerse çoğu zaman sorun orada çözülür. Mühür bozularak inşaata devam edildiğini görürseniz, ikinci adım olarak savcılığa başvurun. Savcılık başvurusunun genel yapısını suç duyurusu dilekçesi sayfasında anlattım.

İsimsiz ihbar ve kimliğinizin korunması

Pek çok kişi ihbarı isimsiz yapmak ister; komşuyla ya da yapı sahibiyle ters düşmekten çekinir. Bu endişe anlaşılır. Ama bir gerçeği bilmeniz gerekir: 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m.4'e göre dilekçede ad-soyad, imza ve adres bulunmalıdır; m.6'ya göre bu şartları taşımayan dilekçeler incelenmeyebilir. İsimsiz bir mektup ya da imzasız bir not, belediyede bir dosya açılmasını garanti etmez.

Kimliğinizi korumanın doğru yolu, adınızı yazıp kimlik bilgilerinizin yapı sahibiyle paylaşılmamasını açıkça talep etmektir. İdarenin denetime giderken ihbarcının adını söylemesi beklenmez. CİMER üzerinden yapılan başvurularda da kimlik bilgilerinin gizli tutulmasını isteyebilirsiniz. Savcılık başvurusunda ise kimliğinizin dosyada yer alacağını, ama tanık sıfatıyla dinlenmeniz gerekmedikçe karşı tarafla yüz yüze gelmenizin söz konusu olmadığını bilin.

Kaçak yapı ihbar dilekçesinde dikkat edilmesi gerekenler

• Yeri kesin tarif edin: Açık adres, biliyorsanız ada ve parsel, yoksa yakındaki bir bina ya da işaret. E-Devlet'teki parsel sorgulama ekranlarından ya da belediyenin harita uygulamasından parsel numarasını öğrenmek çoğu zaman mümkündür.
• İnşaatın aşamasını yazın: Temel mi kazılıyor, kolonlar mı yükseliyor, çatı mı kapatılıyor? Bu bilgi belediyenin aciliyet değerlendirmesini etkiler.
• Tarihleri not edin: İnşaatın başladığını fark ettiğiniz tarih ve fotoğrafların çekildiği tarihler.
• Kişileri suçlamayın: Yapı sahibinin kim olduğunu biliyorsanız yazabilirsiniz, ama "dolandırıcı", "rüşvetçi" gibi nitelemelerden kaçının. Bunlar ihbarınızı güçlendirmez, size karşı bir şikâyete gerekçe olabilir.
• Tek talep: "Yerinde inceleme yapılmasını ve aykırılık varsa gereğinin yapılmasını" isteyin. Belediyeye yıkım kararı vermesini emredemezsiniz.

Belediyenin inceleme sonucunu öğrenmek için dilekçenizde bunu açıkça isteyin. Cevap gelmezse ya da cevap yetersizse, yapı hakkında hangi işlemlerin yapıldığını bilgi edinme dilekçesi ile ayrıca sorabilirsiniz.

Kaçak yapı ihbar dilekçesi örnekleri

Birinci örneği ne zaman kullanırsınız? Mahallenizdeki bir arsada ruhsat levhası olmayan bir inşaat başladı ve hızla ilerliyor.

Bu örnekte şuna dikkat edin: "Kaçak yapı" demedim, "ruhsatlı olup olmadığının incelenmesini" istedim. Ruhsatı kontrol etmek belediyenin işidir; siz bir gözlem bildiriyorsunuz. Dilekçeyi yapı kontrol birimine yazdım ama genel "Belediye Başkanlığına" başlığı da yeterlidir.

İkinci örneği ne zaman kullanırsınız? Belediyeye ihbar ettiniz, belediye inşaatı mühürledi; ama birkaç gün sonra çalışmanın gece saatlerinde sürdüğünü görüyorsunuz.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Hangi suçun işlendiğine dair bir hukuki nitelendirme yapmadım; olayları tarih sırasıyla anlattım. Suçun adını koymak savcının işidir. Belediyenin mühürleme yazısını eklemek, başvurunun "soyut" sayılmasını önler.

İhbardan sonra ne kadar beklersiniz?

Belediye, ihbar dilekçenize en geç 30 gün içinde gerekçeli bir cevap vermekle yükümlüdür; inceleme sürüyorsa bu süre içinde gelinen aşamayı bildirmelidir (3071 m.7). Belediyenin sessiz kaldığını düşünüyorsanız, belediyenin kendisi hakkında yapılabilecekleri belediye şikâyet dilekçesi sayfasında sıraladım; aynı konuyu CİMER üzerinden şikâyet olarak iletmek de bir seçenektir.

Savcılık aşaması için kanunda bir karar süresi yok. Adalet İstatistikleri 2025'e göre Cumhuriyet başsavcılıklarında bir dosya, daimi arama dosyaları hariç tutulduğunda, ortalama 155 günde sonuçlanıyor; bu bir ortalamadır, tek dosya için tahmin değildir. Başvurunuz soyut ya da genel nitelikte bulunursa savcılık "soruşturma yapılmasına yer olmadığına" karar verebilir (CMK m.158/6); kovuşturmaya yer olmadığına dair bir karar verilirse, tebliğden itibaren 2 hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir (CMK m.173).

Kimler ihbar edebilir, kime yazdırabilirsiniz?

Kaçak yapıyı ihbar etmek için yapıdan zarar görmüş olmanız gerekmez; herkes belediyeye ve savcılığa bildirimde bulunabilir. İnşaat sizin parselinize, ışığınıza ya da güvenliğinize doğrudan etki ediyorsa durum farklıdır: o zaman ihbarcı değil, şikâyetçi ve gerektiğinde dava açabilecek bir ilgilisiniz. Bu durumu kaçak yapı şikâyet dilekçesi sayfasında ayrıca anlattım.

İhbar dilekçesini kendiniz yazabilirsiniz; yukarıdaki örnekler yeterli bir iskelet sunar. Savcılığa elektronik başvuru yapacaksanız UYAP Vatandaş Portal üzerinden gönderim için e-imza ya da mobil imza gerektiğini, e-Devlet şifresiyle yalnızca görüntüleme yapılabildiğini bilin; bu yüzden çoğu kişi dilekçeyi adliyedeki başsavcılık bürosuna elden verir. İhbar aşamasında avukata ihtiyacınız yoktur. İnşaattan doğrudan zarar görüyor ve bir dava açmayı düşünüyorsanız, o noktada bir avukatla çalışmanızı öneririm.

Bizler kaçak yapı ihbar dilekçenizi, fotoğraflarınıza ve yerin tarifine göre sizin için hazırlıyoruz; dilekçenin önce belediyeye mi yoksa savcılığa mı gitmesi gerektiğini birlikte değerlendiriyoruz. Adliyeye gidip İstanbul arzuhalci aramanıza gerek yok; Türkiye'nin her yerinden bize online ulaşabilirsiniz. Telefonla görüşmek isterseniz 0551 837 30 04 numaramızı arayabilirsiniz; ön görüşme ücretsizdir.

İhbar dilekçeleri kısa olduğu için çoğu kişi bir yardım almaya gerek görmez. Yine de yapının adresini nasıl tarif edeceğinizden ya da hangi birime yazacağınızdan emin değilseniz, dilekçe yazımı desteğimizden yararlanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular