Hava Kirliliği Şikayet Dilekçesi Yazdır: Duman, Toz ve İs Nasıl Belgelenir?

Hava kirliliği şikâyetinde karşınızdaki en büyük engel kirliliğin kendisidir. Kirlilik bir saat sürer ve kaybolur. Denetim ekibi geldiğinde gökyüzü açık, baca sessiz, şantiye sulanmış olabilir. Bu yüzden hava kirliliği dilekçesinde neyi gördüğünüzü değil, neyi kanıtlayabildiğinizi yazmanız gerekir. Bu sayfayı, o kanıtı nasıl biriktireceğiniz üzerine kurdum.

Kirlilik nereden geliyor? Dört farklı kaynak, dört farklı yol

Her hava kirliliği şikâyeti aynı kuruma gitmez. Önce kaynağı tanımlayın; aşağıdaki ayrım çoğu durumu kapsar.

Kirliliğin kaynağını hiç bulamıyorsanız ya da sorun hava kirliliğinin yanında suya veya toprağa da uzanıyorsa, genel yetki haritasını çevre şikâyet dilekçesi sayfasında verdim. Burada yalnızca havaya ilişkin ayrıntılara odaklanıyorum.

Kendi binanızın bacası sorunluysa

Bazen duman komşudan değil, oturduğunuz apartmanın kendi kalorifer kazanından gelir. Bu durumda önce belediyeye değil, yönetime gitmeniz gerekir; çünkü yakıt seçimi ve kazan bakımı kat malikleri kurulunun kararıdır. Konuyu kurulun gündemine almak için yazacağınız dilekçeyi kat malikleri kurulu dilekçesi sayfasında anlattım. Yönetim harekete geçmezse belediyeye başvurmanız yine mümkündür.

Uçucu kirliliği dilekçeye nasıl taşırsınız?

Hava kirliliği şikâyetinde dilekçenin gücünü belirleyen şey eklerdir. Şu dört tür kanıtı birlikte toplamayı öneririm:

1. Zaman damgalı görüntü: Dumanın ya da toz bulutunun kaynağıyla birlikte göründüğü fotoğraf ve kısa videolar. Bacayı ve dumanı aynı karede gösterin; yalnızca gri bir gökyüzü fotoğrafı bir şey kanıtlamaz.
2. Kirlilik günlüğü: En az 2–3 hafta boyunca tarih, saat aralığı, rüzgârın yönü ve gözlediğiniz durum. Kirlilik her gün aynı saatte oluyorsa bunu açıkça yazın; denetim o saate planlanabilir.
3. İz kanıtı: Balkonunuzda, araç camınızda, çamaşırlarınızda biriken is veya toz. Beyaz bir bez ya da kâğıtla alınan izin fotoğrafı, toz şikâyetlerinde işe yarar.
4. Sağlık belgesi: Ailenizde astım, KOAH gibi bir rahatsızlık varsa ve şikâyetleriniz kirlilik dönemlerinde artıyorsa, doktor raporunuzu ekleyebilirsiniz. Kişisel sağlık bilgilerinizi paylaşmak istemiyorsanız bunu yalnızca bir cümleyle belirtin.

Hava kirliliği şikâyet dilekçesinde dikkat edilmesi gerekenler

• Kaynağı adresle eşleştirin: "Arka sokaktaki bir bina" değil, kapı numarası ya da ada/parsel. Sanayi tesisinde tesisin adını ve bulunduğu yolu yazın.
• Etkilenen alanı tarif edin: Kendi konutunuzun kaynağa uzaklığı ve yönü, rüzgârın kirliliği hangi yöne taşıdığı.
• Ölçüm talebini açık yazın: "Kirliliğin yoğun olduğu saatlerde yerinde denetim ve gerekirse ölçüm yapılmasını" isteyin.
• Tek dilekçe, tek kaynak: Hem şantiye tozunu hem bir fırının bacasını aynı dilekçeye yazmayın; ikisi farklı birimlere havale edilir ve biri unutulur.
• Önceki başvurularınızı belirtin: Daha önce telefonla ya da yazılı bildirimde bulunduysanız tarihini ve kayıt numarasını yazın.

Bu tür şikâyet için kanunda bir başvuru süresi yok; kirlilik devam ettiği sürece başvurabilirsiniz. Ancak kirlilik mevsimseldir: kalorifer dumanı kışın, şantiye tozu kuru aylarda yoğunlaşır. Dilekçenizi kirliliğin en yoğun olduğu dönemde verin ki denetim de o döneme denk gelsin.

Dilekçe nereye ve nasıl verilir?

Konut ve küçük işletme kaynaklı kirlilikte dilekçe, bacanın bulunduğu yerin belediyesine verilir. Büyükşehirlerde ilçe belediyesi çoğu zaman ilk muhataptır; dilekçeyi belediye başkanlığına hitaben yazıp birimi parantez içinde belirtin. Sanayi tesisinde ise dilekçe ilin valiliğine bağlı İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü'ne gider.

Elden veriyorsanız iki nüsha hazırlayın ve birine kayıt sayısı yazdırın. Kurumun internet üzerinden başvuru kanalını kullanırsanız fotoğraf ve videolarınızı doğrudan yükleyebilirsiniz. Valilik ve kaymakamlıklar da kendilerine verilen dilekçeyi ilgili birime iletir. Kamu kurumlarına genel olarak nasıl yazılacağını kamu kurumuna dilekçe sayfasında anlattım.

Şantiye tozunda talebi somutlaştırın

İnşaat ve hafriyat tozunda belediyeden "toz yapılmasın" diye istemek yetmez; çünkü inşaatın tamamen tozsuz yürümesi mümkün değildir. Dilekçenizde gözlediğiniz eksikliği yazın: kazı alanının sulanmaması, malzeme yığınlarının açıkta bırakılması, kamyonların kasası örtülmeden çıkması, şantiye çıkışında tekerleklerin yıkanmaması gibi. Bu eksiklikler denetim ekibinin yerinde kolayca görebileceği şeylerdir. Talebinizi de buna göre kurun: "toz önleyici tedbirlerin alınıp alınmadığının denetlenmesi". İnşaatın ruhsatına ya da projesine aykırı bir durum olduğunu düşünüyorsanız bu ayrı bir şikâyet konusudur ve imar birimine ayrıca yazılır.

Hava kirliliği şikâyet dilekçesi örnekleri

İki farklı kaynak için iki örnek: konut bacası ve sanayi tesisi tozu. Biri belediyeye, diğeri il müdürlüğüne gider.

Örnek 1'i ne zaman kullanırsınız? Komşu bir binanın kalorifer bacasından kış aylarında yoğun ve koyu duman çıkıyorsa ve bu duman evinize ulaşıyorsa.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Binanın sakinlerini değil, bacayı şikâyet ettim. Kaloriferin yakıtı ya da bakımı genellikle bir kişinin değil, kat malikleri kurulunun kararıdır; kimseyi suçlamayan bir dil, belediyenin binayla daha rahat iletişim kurmasını sağlar.

Örnek 2'yi ne zaman kullanırsınız? Yakınınızdaki bir kırma-eleme tesisi, beton santrali ya da benzeri bir sanayi tesisi sürekli toz yayıyorsa.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Tesisin kapatılmasını istemedim; denetim ve ölçüm istedim. Kurumun yapabileceği bir şeyi talep etmek, dilekçenin işleme alınma ihtimalini artırır. Köy ya da mahallede herkes etkileniyorsa muhtarın da imzaladığı ortak bir dilekçe çok daha güçlüdür.

Şikâyetiniz ne kadar sürede sonuçlanır?

Hava kirliliği şikâyetleri için kanunda ayrı bir inceleme süresi bulunmuyor; genel kural uygulanır. 3071 sayılı Kanun m.7, başvurunuza en geç 30 gün içinde gerekçeli cevap verilmesini öngörür. Ölçüm ya da laboratuvar analizi gerekiyorsa kurum önce işin safahatını bildirir, sonucu ayrıca iletir. Bu süre bir azami sınırdır; kirliliğin mevsimi, ekibin iş yükü ve ölçüm ihtiyacı süreyi doğrudan etkiler.

Gelen cevapta "denetim yapılmış, aykırılık tespit edilmemiştir" yazıyorsa, denetimin hangi gün ve saatte yapıldığını öğrenmeye çalışın. Kirliliğin yoğun olduğu saatle denetim saati örtüşmüyorsa ikinci dilekçenizde bunu açıkça belirtin. Denetimin ayrıntılarını resmî yoldan istemek için bilgi edinme başvurusu uygun bir araçtır; kurum bu tür başvuruya 15 iş günü içinde cevap vermek zorundadır (4982 m.11).

Bu dilekçeyi kimler verebilir, kimden destek alırsınız?

Kirlilikten etkilenen herkes şikâyet edebilir: konut sahibi, kiracı, o bölgede işyeri ya da tarlası olan kişi. Etkilenen bir çocuk ya da kısıtlı kişi adına velisi veya vasisi başvurur. Bir köy ya da mahalle topluca etkileniyorsa muhtar, sakinlerin ortak sorununu yazılı olarak iletebilir. Dernek veya kooperatif adına yapılacak başvuruyu temsile yetkili kişi imzalar.

Kendi başınıza mı, yardımla mı?

Basit bir baca şikâyetini kendiniz yazabilirsiniz. Belediyenin halkla ilişkiler birimi ve il müdürlüğünün evrak birimi de doğru birimi gösterir. Sanayi tesisi gibi büyük bir kaynak söz konusuysa, birden fazla hanenin imzası, ekler ve önceki yazışmalar birikmişse, dosyayı düzenli bir dilekçe yazımı ile toplamak gerekir; bu noktada bir arzuhalciden destek alabilirsiniz. Tesisin izinlerine karşı dava ya da sağlık zararı için tazminat düşünüyorsanız, bu avukatlık işidir; dilekçeyi biz hazırlarız ama yargı sürecinin bir avukatla yürütülmesini tavsiye ederim.

Bizler hava kirliliği şikâyet dilekçenizi, kaynağın türüne ve yetkili kuruma göre sizin için hazırlıyoruz. Fotoğraflarınızı, kirlilik günlüğünüzü ve varsa önceki cevapları göndermeniz yeterli. Dilekçe yazdırma danışmanlığı için 0551 837 30 04 numarasından bize ulaşın; hangi kuruma, hangi ölçüm talebiyle gideceğinizi birlikte netleştirelim. Ön görüşme ücretsizdir.

Sık sorulan sorular