Vesayet Dilekçesi Yazdır: Önce Hangi Korumaya İhtiyaç Var?

Bir yakınınız artık kendi işlerini göremiyorsa ya da anne babasını kaybetmiş bir çocuk ortada kaldıysa, ilk duyduğunuz kelime "vesayet" olur. Ama vesayet tek bir dilekçe değildir. Kanun, korunması gereken kişinin durumuna göre farklı araçlar öngörür ve yanlış aracı isterseniz mahkeme sizi doğru yola yönlendirene kadar haftalar geçer. Bu sayfayı o yüzden bir harita gibi düşünün: önce ne istediğinizi netleştirelim, sonra dilekçeyi yazalım.

Vesayet mi, kayyım mı, yasal danışman mı?

Türk Medeni Kanunu'nun üçüncü kısmı vesayete ayrılmıştır ve vesayet işlerine sulh hukuk mahkemesi bakar. Bu mahkeme dosyada "vesayet makamı" olarak geçer. Kararlarının denetimini ise asliye hukuk mahkemesi yapar; buna "denetim makamı" denir. Hangi korumanın size uyduğunu şu tablo üzerinden düşünebilirsiniz:

En sık gördüğüm karışıklık şu: Annesinin tapusunu satmak isteyen evlat "vesayet" dilekçesi ister, oysa annesi gayet bilinçlidir ve yalnızca hastanede yatmaktadır. Bu durumda kısıtlama değil, o iş için temsil kayyımı gündeme gelir; bunu kayyım atanması dilekçesi sayfasında ayrıntılı anlattım. Velayeti hâlâ yaşayan bir ebeveynde olan çocuk için de vesayet açılmaz; orada konu velayet dilekçesi üzerinden yürür.

Vesayet dilekçesinde dikkat edilmesi gerekenler

Vesayet için kanunda belirli bir başvuru süresi yoktur; ihtiyaç doğduğu anda başvurabilirsiniz. Ama süre olmaması "acele etmeyin" demek değildir. Vasi atanmadan küçüğün mirası paylaşılamaz, banka hesabına erişilemez, maaş bağlanamaz. Bu yüzden dilekçeyi ihtiyacın ortaya çıktığı ilk haftalarda vermenizi tavsiye ederim.

• Korunacak kişiyi tam tanıtın: Ad soyad, T.C. kimlik numarası, doğum tarihi ve yerleşim yeri adresi. Yetkili mahkeme, korunacak kişinin yerleşim yerine göre belirlendiği için adres en önemli satırdır.
• Sebebi tek cümleyle söyleyin: "Annesi ve babası vefat etmiştir", "kendi isteğimle vesayet altına alınmamı talep ediyorum" gibi. Uzun hayat hikâyesi yerine sebebi ve belgesini yazın.
• Vasi adayını önerin: Kimi önerdiğinizi, korunacak kişiyle yakınlığını ve neden uygun olduğunu yazın. Hâkim önerinizle bağlı değildir ama eşin ve yakın hısımların tercih edilmesi uygulamada güçlü bir eğilimdir.
• Mal varlığını kabaca bildirin: Tapu, banka hesabı, maaş, kira geliri gibi kalemleri yazmak, vasinin ilk işi olan mal listesinin hızlı çıkmasını sağlar.

Eklenecek belgeler duruma göre değişir: nüfus kayıt örneği, ölüm belgesi ya da mirasçılık belgesi, sağlık kurulu raporu, tapu ve banka bilgileri. Akıl hastalığı veya zayıflığına dayanan kısıtlamalarda resmî sağlık kurulu raporu olmadan karar verilmez; rapor yoksa mahkeme sizi ya da korunacak kişiyi hastaneye sevk eder.

Kimler başvurabilir, kimler bildirmek zorunda?

Vesayet açılmasını korunacak kişinin eşi, çocukları, anne babası, kardeşleri gibi yakınları isteyebilir. Kişinin kendisi de, yaşlılık, engellilik, deneyimsizlik ya da ağır hastalık yüzünden işlerini gereği gibi yönetemediğini ispat ederek kendi vesayet altına alınmasını isteyebilir. Akrabası olmayan biri, örneğin bakımını üstlenen komşu, mahkemeye durumu bildirebilir; mahkeme bu bildirim üzerine harekete geçer.

Bazı görevliler için bildirim bir yükümlülüktür: nüfus memurları, noterler, mahkemeler ve idari makamlar, görevleri sırasında vesayet gerektiren bir durum öğrenirlerse bunu vesayet makamına bildirir. Uygulamada, ana babası trafik kazasında ölen bir çocuğun dosyası çoğu zaman nüfus müdürlüğünün ya da ceza mahkemesinin yazısıyla açılır. Siz başvurmasanız da süreç başlayabilir; ama başvuran olursanız vasi adayınızı ve bilgileri mahkemeye siz taşırsınız.

Bu dilekçeyi kime yazdırabilirsiniz?

Vesayet dilekçesini kendiniz yazabilirsiniz; sulh hukuk mahkemelerinde avukat zorunluluğu yoktur. Adliyelerdeki ön büro ya da vatandaş danışma birimi size hangi mahkemeye vereceğinizi söyler, ama dilekçenin içeriğini sizin yerinize kurmaz. Bir arzuhalci, olayı sade ve eksiksiz bir metne döker. Korunacak kişinin mal varlığı büyükse, aile içinde vasilik konusunda anlaşmazlık varsa ya da kısıtlanacak kişi buna karşı çıkıyorsa, duruşmaları bir avukatla takip etmeniz daha doğru olur; dilekçeyi biz yazarız ama duruşmada temsil avukatlık işidir.

Bizler vesayet dilekçenizi durumunuza uygun koruma türünü seçerek hazırlıyoruz. "Dilekçe nerede yazdırılır, hangi mahkemeye gider" diye düşünüyorsanız ana sayfadaki dilekçe nerede yazdırılır bölümüne göz atabilir ya da doğrudan 0551 837 30 04 numarasından bize ulaşabilirsiniz. Durumunuzu anlatın, vasi mi kayyım mı gerektiğini birlikte netleştirelim; ön görüşme ücretsizdir ve Türkiye'nin her yerinden online çalışıyoruz.

Dilekçe nereye ve nasıl verilir?

Dilekçe, korunacak kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine verilir. Kişi sizinle başka bir şehirde yaşıyor ama nüfus kaydındaki yerleşim yeri annesinin evi görünüyorsa, mahkeme yerleşim yerini esas alır; bu yüzden adres kaydını önceden kontrol edin. Yanlış yere verdiğiniz dilekçe genellikle reddedilmez, yetkisizlik kararıyla doğru mahkemeye gönderilir; ama bu yazışma birkaç hafta kaybettirir.

• Elden: Adliyenin tevzi bürosuna bir nüsha dilekçe ve ekleriyle başvurursunuz. Dosyada karşı taraf olmadığından ek nüsha genellikle istenmez; ilgili kişilerin adresini yazmanız tebligat için yeterlidir.
• UYAP Vatandaş Portal: e-İmza veya mobil imzanız varsa dilekçeyi elektronik olarak gönderebilirsiniz (HMK m.445). Ayrıntılar UYAP hizmetler sayfasında yer alır.
• Masraflar: Başvuruda harç ve gider avansı istenir. Kalemlerin nasıl hesaplandığını sulh hukuk mahkemesi dilekçesi sayfasında da bulabilirsiniz. Gücünüz yetmiyorsa adli yardım isteyebilirsiniz; adli yardım talebi harçtan muaftır (HMK m.336).

Vesayet dilekçesi örnekleri

Aşağıya birbirinden çok farklı iki durum koydum. Akıl hastalığı nedeniyle bir yakının kısıtlanmasını istiyorsanız bu örnekler size uymaz; o durumu ayrı bir sayfada, vasi atanması dilekçesinde işledim.

Örnek 1'i ne zaman kullanırsınız? Anne ve babası ölmüş bir küçük için amca, teyze, büyükanne gibi bir yakın vasi olmak istiyorsa.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Küçüğün sizinle yaşadığını ve kimin bakımını üstlendiğini açıkça yazdım, çünkü hâkimin ilk sorusu bu olur. Başka akrabalar da vasi olmak istiyorsa, onların adını ve adresini dilekçeye eklemeniz mahkemenin onları da dinlemesini sağlar; saklamanız ise ileride itiraz doğurur.

Örnek 2'yi ne zaman kullanırsınız? Kendiniz yaşlılık, ağır hastalık ya da engellilik yüzünden mal varlığınızı yönetemediğinizi düşünüyor ve güvendiğiniz birinin vasi olmasını istiyorsanız.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Kendi isteğiyle vesayette sebebi ispat etmek size düşer; "yaşlandım" demek tek başına yetmez, neyi neden yapamadığınızı somut yazın. Bu tür vesayet, sebep ortadan kalkınca yine sizin başvurunuzla sona erebilir; o adımı vesayetin kaldırılması dilekçesi sayfasında anlattım.

Mahkeme ne kadar sürede karar verir?

Kanunda vesayet başvurusu için bir karar süresi yazılı değildir. Elimizdeki resmî veriler şunlar: Adalet İstatistikleri 2025'e göre vesayet dosyaları ilk derece mahkemesinde ortalama 85 günde sonuçlanmış; bu rakam 2024'te 95 gündü. Adalet Bakanlığı'nın 2019'da açıkladığı hedef süre ise vesayet işleri için 3 aydır. Hedef süre bir garanti değildir, mahkemelere konan idari bir hedeftir.

Sizin dosyanızın süresini en çok şunlar belirler: sağlık kurulu raporunun ne zaman alındığı, korunacak kişinin ve vasi adayının ne zaman dinlendiği, tebligatların ne kadar sürede yerine ulaştığı. Küçüğün vesayetinde ölüm belgesi ve mirasçılık belgesi hazır geldiyse süreç kısalır. Kendi dosyanızın Bakanlık hedef süresini UYAP Vatandaş Portal'dan görebilirsiniz.

Karardan sonra vesayet nasıl yürür?

Vasi atandıktan sonra iş bitmez, asıl iş başlar. Vasi, vesayet altındaki kişinin mallarının bir listesini çıkarır, gelir giderini kayıt altına alır ve vesayet makamının belirlediği aralıklarla hesap ve rapor verir. Taşınmaz satmak, dava açmak, ödünç para almak gibi önemli işlemler için mahkemeden ayrıca izin istenir. Vasinin bu işleri yapamadığı ya da görevini kötüye kullandığı durumlarda değiştirilmesi veya görevden alınması mümkündür. Bu izin taleplerinin her biri ayrı bir dilekçe demektir; vasi olduktan sonra da ihtiyaç duyduğunuzda ana sayfadaki dilekçe yaz formundan bize ulaşabilirsiniz.

Kararın kendisine karşı başvuru yolu ve süresi kararın altındaki kanun yolu bildiriminde yazar; süre tebliğle işlemeye başlar. Kapınızda bulunamadığınız için tebligat kapıya yapıştırıldıysa, yapıştırma tarihi tebliğ tarihi sayılır (Tebligat Kanunu m.21). Kanun yolu süresini kaçırmamak için tebligatları dikkatle takip edin.

Sık sorulan sorular