Adli Yardım Dilekçesi Yazdır: Parası Olmayan da Dava Açabilir

Haklı olduğunuzu biliyorsunuz ama dava açmanın bir maliyeti var: harç, gider avansı, bilirkişi ücreti, belki de avukat. Bu masrafları karşılayamayan bir vatandaşın hakkını aramaktan vazgeçmesi gerekmez. Kanun bunun için adli yardım diye bir yol açmış. Yalnız bu yol, "param yok" demekle açılmıyor; mahkemeyi belgeyle ikna etmeniz gerekiyor.

Adli yardım neyi karşılar, neyi karşılamaz?

En sık gördüğüm yanlış anlama şu: Adli yardım alan kişinin davayı bedavaya görüp hiç masraf ödemeyeceği sanılıyor. Öyle değil. Adli yardım bir geçici muafiyettir. Masraflar dava süresince sizden alınmaz, Devlet tarafından avans olarak karşılanır. Davanın sonunda kim haksız çıkarsa masraf ondan tahsil edilir.

Adli yardım yalnız dava açarken değil, ihtiyati tedbir gibi geçici hukuki koruma taleplerinde ve icra takiplerinde de istenebilir (HMK m.334/1). Kapsam, hüküm kesinleşinceye kadar sürer (HMK m.335/3). Yani karar istinafa giderse muafiyetiniz orada da devam eder.

Mahkeme talebinizi hangi iki şarta göre tartar?

HMK m.334/1'e göre iki şart birlikte aranır. Birincisi: Masrafları, kendinizin ve ailenizin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan ödeyemiyor olmanız. İkincisi: Talebinizin açıkça dayanaktan yoksun olmaması. Yani hâkim hem cebinize hem de davanızın ciddiyetine bakar.

Birinci şartta "hiç geliriniz yok" demeniz gerekmez. Asgari ücretle çalışıp kira ödeyen, bakmakla yükümlü olduğu çocukları olan biri de bu şartı taşıyabilir. Önemli olan, masrafın geçiminizi sarsacağını rakamla göstermektir. İkinci şartta ise davanın kazanılacağını ispat etmeniz beklenmez; yalnızca iddianızın temelsiz olmadığını gösteren ilk belgeler yeter.

Eklemeniz gereken belgeler

• Muhtarlıktan ya da e-Devlet'ten alınan yerleşim yeri ve aile durumunu gösteren belge.
• Gelirinizi gösteren belge: maaş bordrosu, SGK hizmet dökümü, emekli aylığı belgesi; çalışmıyorsanız SGK kaydınızın olmadığını gösteren döküm.
• Üzerinize kayıtlı taşınmaz ve araç olup olmadığını gösteren e-Devlet çıktıları.
• Varsa yardım aldığınız kurumdan (sosyal yardımlaşma vakfı gibi) yazı, kira sözleşmesi, bakmakla yükümlü olduğunuz kişilerin listesi.
• Davanızın dayanağını gösteren ilk belgeler: senet, sözleşme, yazışma ya da karar örneği.

Bu belgeler mali durumunuzu gösteren delillerdir ve HMK m.336/2 bunların talebe eklenmesini ister. Talep dilekçesi ve ekleri her türlü harç ve vergiden muaftır (HMK m.336/4); bu dilekçe için ayrıca harç yatırmazsınız.

Adli yardım dilekçesini kimler verebilir, kimden yardım alırsınız?

Talebi davanın tarafı olan gerçek kişi verir: dava açacak kişi ya da kendisine dava açılmış davalı. Kısıtlı veya küçükler için kanuni temsilcileri (veli, vasi) başvurur. Bir avukatla çalışıyorsanız vekiliniz de ister. Dernek ve vakıflar gibi tüzel kişilere ilişkin fıkra (m.334/2) Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildi ve iptal 21/8/2025'te yürürlüğe girdi.

Kendiniz mi yazmalısınız, destek mi almalısınız?

Adli yardım dilekçesi kısa bir dilekçedir; elinizde belgeler hazırsa kendiniz de yazabilirsiniz. Asıl zorluk, bu dilekçenin genellikle tek başına gitmemesidir. Çoğu zaman dava dilekçesiyle birlikte, aynı gün verilir. İkisinin birbirini tutması gerekir: Dava dilekçesinde talep ettiğiniz tutar ile adli yardım dilekçesindeki "masrafı karşılayamıyorum" anlatımı çelişirse hâkimin gözü oraya takılır.

Seçenekleriniz şunlar: Adliyedeki ön büro size hangi belgelerin gerektiğini söyleyebilir ama dilekçenizi yazmaz. Barolar da maddi durumu yetersiz vatandaşlara yönelik adli yardım bürosu üzerinden avukat görevlendirebilir; dava takibi gerekiyorsa en doğru kapı orasıdır. Dilekçeyi sizin adınıza yazdırmak isterseniz bizler de buradayız. Bir arzuhalci olarak dava takibi ve duruşmada temsil yapmayız, bu avukatlık işidir; ama dava dilekçenizi ve adli yardım talebinizi birbirine uyumlu şekilde hazırlarız.

Belgelerinizi nasıl toplayacağınızdan emin değilseniz 0551 837 30 04 numarasından bize ulaşın; durumunuzu dinleyip hangi belgenin eksik kaldığını birlikte çıkaralım. Ön görüşme ücretsizdir. Türkiye'nin her yerinden internetten dilekçe hazırlat seçeneğiyle, adliyeye gitmeden süreci başlatabilirsiniz.

Talep nereye verilir, nasıl sunulur?

Adli yardım talebi asıl davaya bakacak mahkemeye verilir (HMK m.336/1). Henüz dava açmadıysanız, dava dilekçenizle birlikte nöbetçi mahkemenin bulunduğu adliyenin tevzi bürosuna verirsiniz. İcra takibinde adli yardım istiyorsanız merci, takibin yapıldığı yerdeki icra mahkemesidir. Kanun yolu aşamasında ise talep bölge adliye mahkemesine ya da Yargıtay'a yapılır (HMK m.336/3).

• Elden: Dava dilekçesi karşı taraf sayısı kadar, artı bir nüsha; adli yardım dilekçesi ise mahkemeye bir nüsha yeterlidir. Belgelerin fotokopilerini ekleyin.
• UYAP Vatandaş Portal: e-imza ya da mobil imzanız varsa dava açarken adli yardım talebini de ekleyebilirsiniz. e-Devlet şifresiyle yalnızca dosyanızı görebilirsiniz, evrak gönderemezsiniz.

Yanlış mahkemeye verilen talep kendi başına hak kaybı yaratmaz ama zaman kaybettirir; mahkeme görevsizlik ya da yetkisizlik kararı verirse dosya doğru yere gider ve talebiniz orada yeniden değerlendirilir. Dava açılacak mahkemeyi kestiremiyorsanız önce dava dilekçesinin nasıl sunulduğunu anlattığım sayfaya bakın.

Karar ne zaman çıkar, reddedilirse ne yaparsınız?

Kanunda adli yardım talebinin kaç gün içinde karara bağlanacağına dair bir süre yok. Uygulamada mahkeme talebi dosyanın ilk incelemesi sırasında, harç alınıp alınmayacağına karar vermesi gerektiği için erken ele alır. Süreyi belirleyen etkenler şunlardır: belgelerinizin eksiksiz olup olmadığı, mahkemenin ek araştırma (örneğin kolluktan mali durum araştırması) isteyip istemediği ve mahkemenin iş yükü. Bunlar garanti değil, dosyadan dosyaya değişir.

Talep reddedilirse kararın size tebliğinden itibaren 2 hafta içinde, kararı veren mahkemeye dilekçe vererek itiraz edebilirsiniz (HMK m.337/2). Bu süre 7499 sayılı Kanunla 1 haftadan 2 haftaya çıktı; eski şablonlarda hâlâ "1 hafta" yazar. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.

Kanun metnini kendiniz okumak isterseniz HMK'nın güncel hâli mevzuat.gov.tr üzerinde yayımlanıyor; adli yardım 334 ile 340. maddeler arasında.

Adli yardım talebini güçlendiren yazım alışkanlıkları

Hâkim yüzlerce dosya görür ve "maddi durumum kötüdür" cümlesini her gün okur. Sizin dilekçenizi ayıran şey rakamdır. Aylık geliriniz, kiranız, bakmakla yükümlü olduğunuz kişi sayısı ve davanın tahmini masrafı yan yana yazıldığında hesap kendiliğinden ortaya çıkar.

1. Gelir ve gideri tek paragrafta, rakamla yazın. Uzun hayat hikâyesi anlatmayın.
2. Davanın konusunu bir iki cümleyle anlatın ki ikinci şart (dayanaktan yoksun olmama) görünsün.
3. Neyi istediğinizi açıkça sayın: harç ve gider avansından muafiyet mi, avukat temini mi, ikisi birden mi?
4. Ek listesini numaralı verin; her belgenin neyi ispat ettiğini parantez içinde belirtin.

Adli yardım en çok nafaka, işçilik alacağı ve boşanma gibi geçimi doğrudan etkileyen davalarda istenir. Örneğin nafaka almadan geçinmekte zorlanan biri için nafaka dilekçesi ile birlikte adli yardım talep etmek çok doğaldır. İşten çıkarıldığı için geliri kesilen bir işçi de işçilik alacağı davasını açarken aynı yola başvurabilir.

Adli yardım dilekçesi örnekleri

Aşağıdaki ilk örneği, dava dilekçenizle aynı anda ve henüz dava numarası almamışken kullanırsınız. Mahkeme adı nöbetçi olarak yazılır, çünkü dosya tevziden sonra belli olur.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Talep ettiğiniz şeyleri tek tek saydık ama avukat istemedik. Davayı kendiniz takip edecekseniz avukat talebi eklemeyin; hâkim talebinizin abartılı olduğunu düşünebilir.

İkinci örnek, davası zaten görülmekte olan ve sonradan maddi durumu bozulan biri içindir. Örneğin işini kaybettiği için bilirkişi ücretini yatıramayan bir davacı. Burada esas numarası bellidir.

Bu örnekte şuna dikkat edin: "Bu tarihten sonraki" ifadesi bilinçli. Adli yardım, talepten önce yaptığınız masrafları geri getirmez; o yüzden geçmiş masrafların iadesini istemek dilekçeyi zayıflatır. Bir başka not: Dava sonunda haklı çıkarsanız masraf karşı taraftan alınır, karar size karşı çıkarsa ve istinaf dilekçesi vermeniz gerekirse muafiyet o aşamada da sürer.

Bu iki örneği kendi durumunuza uyarlamakta zorlanırsanız dilekçe yazdır sayfamızdan talebinizi iletmeniz yeterli; belgelerinize bakarak dilekçeyi size özel hazırlarız.

Sık sorulan sorular