Vasi Atanması Dilekçesi Yazdır: Demanslı Ebeveyn ve Engelli Erişkin Çocuk İçin

Babanız faturaları ödemeyi unutmaya başladı, bankadan habersiz kredi çekildi ya da zihinsel engelli çocuğunuz ergin oldu ve okul, hastane, banka artık sizin imzanızı kabul etmiyor. İkisinde de çözüm aynı kapıya çıkar: kişinin kısıtlanması ve bir vasi atanması. Bu dava, vesayet dosyaları içinde en çok belge isteyenidir; ama doğru hazırlanırsa en öngörülebilir olanıdır da.

Önce rapor: sağlık kurulu süreci nasıl işler?

Akıl hastalığı veya akıl zayıflığına dayanan kısıtlama, resmî sağlık kurulu raporu olmadan karara bağlanmaz. Demans, Alzheimer, ileri düzey zihinsel engel, kalıcı beyin hasarı gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilir. Raporun tek hekimden değil, kuruldan alınmış olması ve kişinin "işlerini göremeyecek durumda olduğunu" belirtmesi gerekir.

Elinizde böyle bir rapor yoksa dert etmeyin. Mahkeme dosya açıldıktan sonra kişiyi, genellikle bulunduğu ildeki tam teşekküllü bir devlet ya da üniversite hastanesine sevk eder. Rapor sizde hazırsa dilekçeye ekleyin; mahkeme bunu yeterli bulabileceği gibi yeniden rapor da isteyebilir.

Hasta yatağa bağlıysa ya da hastaneye götürülmesi sağlığını riske atıyorsa, bunu dilekçede belirtin. Mahkeme kişiyi bulunduğu yerde dinleme ya da hekim görevlendirme yoluna gidebilir.

Vasi atanması dilekçesinde dikkat edilmesi gerekenler

Kısıtlama ve vasi atanması için kanunda bir başvuru süresi yoktur. Ama pratikte saat, kişinin mal varlığı üzerinde işler: Kısıtlama kararı verilmeden önce yapılan işlemlerin iptali, ancak o anda kişinin ayırt etme gücü olmadığının ayrıca ispatıyla mümkündür. Bu yüzden ilk belirtileri ciddiye alıp dilekçeyi erken vermek, sonraki birçok davanın önünü keser.

• Kısıtlama ve vasi talebini birlikte yazın: Sonuç kısmında hem kısıtlamayı hem de vasi olarak kimin atanmasını istediğinizi ayrı ayrı belirtin.
• Somut gözlemler yazın: "Son bir yılda üç kez evden çıkıp kayboldu", "emekli maaşını çekip nereye harcadığını hatırlamıyor" gibi. Tanı adını rapor söyler; sizin işiniz hayattaki karşılığını göstermek.
• Diğer yakınları bildirin: Eş, çocuklar, kardeşler gibi yakınların adını ve adresini yazın. Mahkeme genellikle onlara da tebligat yapar; sonradan "haberimiz yoktu" itirazını önlersiniz.
• Geçici önlem gerekiyorsa isteyin: Kişinin malları tehlikedeyse, karar çıkana kadar geçici bir temsilci atanmasını ya da belirli işlemlerin durdurulmasını talep edebilirsiniz.

Eklenecek belgeler: nüfus kayıt örneği, varsa sağlık kurulu raporu ve epikriz belgeleri, mal varlığına dair tapu kaydı ve banka bilgisi, vasi adayının kimlik bilgisi. Vasi adayının adli sicil kaydının temiz olması önemlidir; hâkim bunu dosyaya getirtir.

Kim başvurabilir ve kim vasi olabilir?

Başvuruyu kısıtlanacak kişinin eşi, çocukları, anne babası, kardeşleri gibi yakınları yapabilir. Engelli bir çocuk ergin olduğunda velayet kendiliğinden sona erdiği için anne babanın da yeniden mahkemeye başvurması gerekir; "nasılsa velisiyiz" diyerek beklemek, bankada ve hastanede kapıların kapanmasına yol açar.

Vasi olabilmek için ergin ve ehil olmak, vasilik görevini yerine getirmeye engel bir durumunun bulunmaması gerekir. Hâkim, kısıtlanacak kişinin isteğini ve yakınlarının görüşünü dikkate alır; eşin ve yakın hısımların tercih edilmesi kural gibidir. Kısıtlanacak kişiyle çıkarı çatışan, örneğin onunla tapu davası olan biri vasi olarak atanmaz.

Kısıtlanacak kişinin kendisi de bu davada sözü olan kişidir. Hafif belirtileri olan bir ebeveyn "bana vasi istemiyorum" diyebilir. Bu durumda hâkim raporu ve onun beyanını birlikte değerlendirir; tam kısıtlama yerine daha hafif bir koruma, örneğin belirli işlemler için yasal danışman ataması da gündeme gelebilir. Dilekçenizde "en azından şu işlemler için koruma gerekir" diye somut ihtiyacı yazarsanız, hâkimin bu ara çözümü düşünmesini kolaylaştırırsınız.

Bu dilekçeyi kime yazdırabilirsiniz?

Dilekçeyi kendiniz yazabilirsiniz ve sulh hukuk mahkemesi avukat şartı aramaz. Adliyedeki vatandaş danışma birimi size mahkemeyi ve masrafı söyler. Bir arzuhalci, gözlemlerinizi hukuken işe yarar bir anlatıya dönüştürür. Ama aile içinde vasilik kavgası varsa, kısıtlanacak kişi karara karşı çıkıyorsa ya da büyük bir mal varlığı söz konusuysa, duruşmaları bir avukatla takip etmenizi tavsiye ederim. Dilekçe yazımı ile davada temsil ayrı işlerdir; ikincisi avukatlık mesleğidir.

Bizler vasi atanması dilekçenizi, gönderdiğiniz rapor ve bilgilere göre kişiye özel hazırlıyoruz. "Dilekçe nasıl yazdırılır, ne göndermeliyim" diye düşünüyorsanız ana sayfadaki dilekçe nasıl yazdırılır açıklamasına bakabilir ya da 0551 837 30 04 numarasından arayabilirsiniz. Yakınınızın durumunu anlatın, hangi belgelerin eksik olduğunu birlikte çıkaralım; ön görüşme ücretsizdir.

Nereye verilir, 2026'da ne kadar masraf çıkar?

Dilekçe, kısıtlanacak kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine verilir. Kişi bir huzurevinde ya da başka şehirdeki çocuğunun yanında kalıyorsa, nüfus kaydındaki yerleşim yerini kontrol edin; adres oraya taşındıysa yetkili mahkeme de oradadır. Elden verirken bir nüsha dilekçe ve ekler yeterlidir. e-İmza veya mobil imzanız varsa UYAP Vatandaş Portal üzerinden de gönderebilirsiniz.

Masraflar için 2026 yılı rakamları şöyle:

Gider avansı, HMK Gider Avansı Tarifesi'ndeki formülle hesaplanır. Kesin tutarı UYAP'taki harç hesaplama ekranından ya da adliye veznesinden teyit etmenizi öneririm; mahkeme dosyadaki ilgili kişi sayısına göre farklı bir tutar isteyebilir. Ödeme gücünüz yoksa, adli yardım isteyerek bu giderlerden geçici olarak muaf tutulmayı talep edebilirsiniz (HMK m.334).

Vasi atanması dilekçe örnekleri

İki örneği de en sık karşılaştığım iki aile durumuna göre hazırladım. Kendi isteğiyle vesayet ya da küçüğün vesayeti arıyorsanız, bunları vesayet dilekçesi sayfasında bulabilirsiniz.

Örnek 1'i ne zaman kullanırsınız? Demans veya Alzheimer tanılı anne ya da babanız için çocuklardan biri vasi olmak istiyorsa.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Kardeşin adını ve tutumunu bilerek yazdım. Mahkeme kardeşi de dinleyecek; onun desteğini baştan göstermek dosyayı hızlandırır. Kardeşiniz karşıysa bunu da açıkça yazın; saklanan bir itiraz duruşmada güveninizi zedeler.

Örnek 2'yi ne zaman kullanırsınız? Zihinsel engelli çocuğunuz ergin olduysa ve anne baba olarak birlikte vasi olmak istiyorsanız.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Sonuç kısmına bir yedek talep koydum. Mahkeme ortak vasiliği uygun bulmazsa kimin atanmasını istediğinizi baştan söylemiş olursunuz. Çocuğunuza bağlanan engelli aylığı ya da yetim aylığı varsa, kararın ardından kurumla yazışmayı emekli maaşı dilekçesi sayfasındaki mantıkla yürütebilirsiniz.

Karar ne zaman çıkar, sonra ne olur?

Bu dava için kanunda bir karar süresi yoktur. Adalet İstatistikleri 2025'e göre vesayet dosyalarının ilk derece mahkemelerindeki ortalama görülme süresi 85 gündür; Adalet Bakanlığı'nın 2019'da duyurduğu hedef süre ise 3 aydır. Bu ortalamalar bir söz değildir; sizin dosyanızda belirleyici olan, hastaneden rapor gelme süresi ve tebligatlardır.

Bekleme süresinde en çok zaman kaybettiren şey, hastane randevusunun aylar sonraya verilmesidir. Mahkemenin sevk yazısını alır almaz hastaneyle görüşün, randevu tarihini mahkemeye bildirin. Kısıtlanacak kişi randevuya götürülemediyse bunun sebebini bir dilekçeyle hemen açıklayın; sessiz kalırsanız dosya bekler. Bu ara dilekçeler kısa olur ama yazılı olması önemlidir; hazırlamakta zorlanırsanız ana sayfadan dilekçe yazdır talebinizi iletebilirsiniz.

Duruşmada hâkim genellikle şu soruları sorar: Kişi kimle yaşıyor, bakımını kim yapıyor, geliri nedir, borcu var mı, diğer yakınların görüşü ne? Bu soruların cevaplarını önceden yazıya dökerek duruşmaya gitmeniz, heyecanla bir şeyi unutmanızı önler. Mal varlığına dair belgelerin asıllarını da yanınızda bulundurun.

Karar çıktıktan sonra vasinin ilk işleri şunlardır: kısıtlının mal varlığının listesini çıkarmak, banka hesaplarını vesayet makamına bildirmek ve belirlenen aralıklarla hesap vermek. Kısıtlının evini satmak ya da kiraya vermek gibi önemli işler için mahkemeden izin gerekir; izinli satışın tapu tarafını tapu devri dilekçesi sayfasında anlattım. Karara karşı istinaf yoluna gidilecekse süre, ilamın tebliğinden itibaren 2 haftadır (HMK m.345); bunun dilekçesini istinaf dilekçesi sayfası anlatır.

Sık sorulan sorular