Velayet Dilekçesi Yazdır: Önce Hangi Velayet Dilekçesine İhtiyacınız Olduğunu Bulalım

Bize "velayet dilekçesi lazım" diye ulaşan kişilerin çoğu, aslında hangi dilekçeye ihtiyaç duyduğunu bilmiyor. Bu çok normal; kanun "velayet dilekçesi" diye tek bir belge tanımıyor. Velayetle ilgili talep, bugün hangi aşamada olduğunuza göre başka bir dilekçeyle, bazen de başka bir dosyada yapılır. Yanlış türde yazılan dilekçe, ne kadar özenli olursa olsun zaman kaybettirir.

Bu yüzden önce durumunuzu belirleyelim. Sonra velayetin neyi kapsadığını kısaca açıklayıp, diğer sayfalarda anlatmadığım iki yolu, velayetin kaldırılmasını ve yabancı mahkeme kararının tanınmasını ele alacağım.

Velayet dilekçesi tek bir dilekçe değil: Sizinki hangisi?

Aşağıdaki tabloda en sık karşılaştığım durumları sıraladım. Kendi durumunuzu bulun ve o satırdaki dilekçe türüne odaklanın.

İlk üç satır boşanma davasının içinde kalan taleplerdir; nasıl yazılacaklarını velayet talep dilekçesi sayfasında ayrıca anlattım. Boşanmadan sonra velayeti kendinize almak istiyorsanız, dört farklı başlangıç noktasını çocuğun velayetini alma dilekçesi sayfasında karşılaştırdım. Bu sayfada son iki satıra, en az bilinen iki yola ağırlık vereceğim.

Velayet neyi kapsar, neyi kapsamaz?

Velayet, ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve onun adına karar verme yetkisidir. Ergin olmayan çocuk ana ve babasının velayeti altındadır; evlilik sürerken bu yetki ortak kullanılır (TMK m.335, m.336). Boşanmada velayet, çocuğun bırakıldığı tarafa geçer. Ana ve baba hiç evlenmemişse velayet kanunen anneye aittir (TMK m.337).

Velayetle sık karıştırılan üç kavram var. Bunları ayırmazsanız dilekçenizin talep kısmı eksik ya da yanlış olur:

• Kişisel ilişki: Velayeti almayan ebeveynin çocukla görüşme hakkıdır. Velayetten ayrı bir hükümdür ve ayrıca istenmesi gerekir.
• İştirak nafakası: Velayeti almayan ebeveynin çocuğun giderlerine katılmasıdır (TMK m.182/3). Velayet kararı, nafakayı kendiliğinden belirlemez; ayrıca talep edilir.
• Vesayet: Velayet altında olmayan küçük için atanan vasidir. Büyükanne, teyze gibi yakınlar velayet sahibi olamaz; onlar için gündeme gelen yol vesayettir ve sulh hukuk mahkemesinin işidir. Bu yolu vasi atanması dilekçesi sayfasında anlattım.

Velayetin kaldırılması ve yabancı kararlar: Az bilinen iki yol

Velayetin kaldırılması (TMK m.348)

Velayetin değiştirilmesi ile kaldırılması aynı şey değildir. Değiştirmede velayet bir ebeveynden diğerine geçer; tipik örneği boşanmış ana-babadır. Kaldırmada ise mahkeme, velayet görevini gereği gibi yerine getiremeyen ebeveynden bu yetkiyi alır. Kanun bunun için deneyimsizlik, hastalık, başka bir yerde bulunma gibi sebeplerle görevin yerine getirilememesini ya da çocuğa karşı yükümlülüklerin ağır biçimde savsaklanmasını arar.

Bu yol en çok şu durumda karşıma çıkıyor: Anne ve baba hiç evlenmemiş, velayet kanunen annede, baba çocuğu tanımış ve çocuğun annesinin yanında ciddi şekilde ihmal edildiğini görüyor. Burada "değiştirme" değil, önce velayetin anneden kaldırılması, sonra babaya verilmesi istenir. Baba henüz çocuğu tanımamışsa, ilk adım soybağının kurulmasıdır; bunu babalık davası dilekçesi sayfasında anlattım.

Yurt dışında verilmiş velayet kararı

Yurt dışında boşanan ve velayet kararı orada verilen vatandaşlarımız, bu kararın Türkiye'de kendiliğinden geçerli olduğunu sanıyor. Olmuyor. Yabancı mahkemenin aile hukukuna ilişkin kararının Türkiye'de hüküm doğurması için aile mahkemesinde tanınması gerekir (4787 s.K. m.4). Tanınmamış karar, nüfus kaydına işlenmez; çocuğun okul kaydı, pasaportu ya da yurt dışına çıkışı gibi işlemlerde sorun yaratır.

Tanıma davasında mahkeme kararı yeniden yargılamaz. Kararın kesinleştiğine, usulüne uygun verildiğine ve kamu düzenine açıkça aykırı olmadığına bakar. Bu nedenle dilekçeye eklenecek belgelerin eksiksiz olması, davanın kendisinden daha önemlidir.

Velayet dilekçelerinde dikkat edilmesi gerekenler

Velayetle ilgili davalar için kanunda bir dava açma süresi yok; şartlar sürdüğü müddetçe dava açılabilir. Süre yok diye beklemeyin. Çocuğun hayatındaki olumsuzluk ne kadar uzun sürerse hem çocuk için zarar büyür, hem de "bu kadar zaman neden sessiz kaldınız" sorusu gündeme gelir.

• Ölçüt çocuğun yararıdır: Hâkim, velayet konusunda tarafların talebiyle bağlı değildir. Dilekçenizi karşı tarafı suçlamak üzerine değil, çocuğun bugünkü düzeni üzerine kurun.
• Kaldırma davasında somutluk: "Annesi ilgilenmiyor" yazmak yerine okul devamsızlığını, aşı ve sağlık kontrollerinin aksadığını, çocuğun kimlerin yanında bırakıldığını belgeyle anlatın.
• Tanıma davasında belgeler: Yabancı kararın aslı ya da onaylı örneği, kesinleşme şerhi, kararın Apostil şerhi veya konsolosluk onayı ve noter onaylı Türkçe tercümesi. Kesinleşme şerhi olmayan karar en sık gördüğüm eksiktir.
• Nüfus kayıtları: Çocuğun ve tarafların güncel nüfus kayıt örneği her velayet dosyasına eklenir.
• Masraflar (2026): Aile mahkemesinde başvurma harcı 732 TL ve maktu karar ve ilam harcı 732 TL. Gider avansı, taraf sayısının 5 katı tebligat ücreti ile 530 TL'den oluşur; iki taraflı bir davada 1 Ekim 2026'dan sonra bu tutar 3.530 TL olarak hesaplanır.

Hangi mahkemeye, hangi yolla verilir? Ne kadar sürer?

Velayetle ilgili tüm davalara aile mahkemesi bakar; aile mahkemesi olmayan yerlerde bu görevi Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun belirlediği asliye hukuk mahkemesi yürütür (4787 s.K. m.2). Vesayet ise sulh hukuk mahkemesinin işidir; velayet sahibi hiç kalmamışsa doğru adres orasıdır.

Dilekçeyi üç yoldan verebilirsiniz:

• Elden: Adliyenin ön bürosuna, karşı taraf sayısından bir fazla nüsha ile. Ön büro dilekçeyi UYAP'a kaydeder ve harç hesabını çıkarır.
• UYAP Vatandaş Portal: e-İmza ya da mobil imzanız varsa davayı evden açabilirsiniz. Yalnız e-Devlet şifresiyle dava açılamaz; şifreyle dosyayı inceleyebilir ve harç ödeyebilirsiniz.
• Başka şehirden: Bulunduğunuz yerdeki adliyenin ön bürosu, dilekçenizi yetkili mahkemeye gönderir.

Yanlış mahkemeye verilen dilekçe kaybolmaz ama mahkeme görevsizlik ya da yetkisizlik kararı verir ve dosya doğru yere gönderilinceye kadar haftalar geçer. Yurt dışında yaşıyorsanız ve Türkiye'de yerleşim yeriniz yoksa, tanıma davasını hangi şehirde açacağınızı dilekçeyi yazmadan önce netleştirin.

Süreye gelince: Velayet davaları için Adalet Bakanlığı'nın kamuya açıkladığı bir hedef süre yok. Adalet İstatistikleri 2025'e göre aile mahkemelerinde bir dosya ortalama 204 günde sonuçlanıyor. Kaldırma davalarında sosyal inceleme raporu beklendiği için bu süre uzayabilir; belgeleri tam bir tanıma dosyası ise genellikle daha kısa sürer. Bu rakamlar bir garanti değildir, mahkemenin iş yüküne göre değişir. Velayet işleri adli tatilde de görülür (HMK m.103).

Velayet dilekçesi örnekleri

Örnek 1'i ne zaman kullanırsınız? Anne ve baba evli değil, baba çocuğu nüfusuna tanımış ve çocuk annesinin yanında ağır şekilde ihmal ediliyor. Baba, velayetin anneden kaldırılarak kendisine verilmesini istiyor.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Dilekçe annenin kişiliğini değil, çocuğun yaşadığı somut aksaklıkları anlatıyor: devamsızlık günü, yapılmamış aşı, çocuğun kimin yanında bırakıldığı. Ayrıca anneyle kişisel ilişki istendi. Hâkim, çocuğun bir ebeveyninden tamamen koparılmasını istemeyen tarafı daha güvenilir bulur.

Örnek 2'yi ne zaman kullanırsınız? Yurt dışında boşandınız, velayet size verildi ve bu kararın Türkiye'de nüfus kaydına işlenmesini istiyorsunuz.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Talep yalnız "tanınma" ile bitmiyor; kararın nüfusa işlenmesi için yazı yazılması da istendi. Bunu yazmazsanız karar kesinleştikten sonra nüfus müdürlüğüne ayrıca başvurmanız gerekir. Dava dilekçesinde karşı tarafın yurt dışı adresini eksiksiz yazın; tebligat en çok burada gecikir.

Kimler verebilir, kime yazdırabilirsiniz?

Velayetin değiştirilmesini ya da kaldırılmasını ana veya baba isteyebilir; hâkim de çocuğun yararı gerektiriyorsa kendiliğinden önlem alabilir. Tanıma davasını ise kararın tarafı olan eş açar. Büyükanne, büyükbaba, teyze gibi yakınlar velayet davası açamaz; çocuğun korunmasız kaldığını düşünüyorlarsa vesayet yoluna gitmeleri gerekir.

Kimden destek alırsınız?

Seçenekleri dürüstçe sıralayayım. Tanıma davası belge ağırlıklıdır; belgeleriniz tamsa dilekçeyi kendiniz yazıp verebilirsiniz. Kaldırma davası ise sosyal inceleme, tanık dinletme ve çocuğun görüşünün alınması gibi aşamalar içerir; karşı taraf itiraz ediyorsa bir avukatla çalışmanızı tavsiye ederim, çünkü duruşma takibi avukatlık işidir. Adliye ön bürosu dilekçenizi kaydeder ama içeriği konusunda yönlendirme yapmaz.

Bizler velayet dilekçenizi, durumunuza uyan dilekçe türünü belirleyerek ve çocuğun yararını merkeze alan somut olaylarla hazırlıyoruz. Durumunuzu anlatmak için 0551 837 30 04 numarasını arayabilir ya da online dilekçe yazdır sayfamızdan talebinizi iletebilirsiniz. Hangi dilekçeye ihtiyacınız olduğunu birlikte netleştirelim; ön görüşme ücretsizdir.

Yurt dışında yaşıyor ve Türkiye'ye gelemiyorsanız da hizmetimiz online yürür. Belgeleriniz hazır değilse, hangi belgenin nereden alınacağını konuşmak için dilekçe yazdırma danışmanlığı sayfamıza da göz atabilirsiniz. Karar çıktıktan sonra çocuğun giderleri gündeme gelirse iştirak nafakası dilekçesi sayfası sıradaki adımınız olur.

Sık sorulan sorular