Mahkeme Dosyası İnceleme Dilekçesi Yazdır: Dosyanızı Okumak ve Neye Bakacağınızı Bilmek

Davanızın ne durumda olduğunu, karşı tarafın ne yazdığını ya da bilirkişinin ne dediğini öğrenmek istiyorsunuz. Belki bir avukata danışacaksınız ve dosyayı tanımanız gerekiyor. Belki de bir tebligatı hiç almadığınızı düşünüyorsunuz. Her durumda ilk adım dosyayı okumaktır. İyi haber şu: Bugün çoğu dosyayı adliyeye gitmeden ve dilekçe yazmadan görebilirsiniz. Dilekçe, bunun yetmediği durumlar için gerekir.

Önce bakın: Dilekçeye gerçekten ihtiyacınız var mı?

UYAP sistemi, dosyanıza elektronik ortamda erişmenizi sağlar ve dosya incelemesinin elektronik ortamda yapılabileceği kanunda yazılıdır (HMK m.445). e-Devlet şifrenizle UYAP Vatandaş Portal'a ya da e-Devlet'teki dosya sorgulama hizmetine girdiğinizde, tarafı olduğunuz dosyaların evrak listesini, duruşma tarihlerini ve çoğu belgenin kendisini görebilirsiniz. Bunun için dilekçe gerekmez.

Yani dilekçeye en çok ihtiyaç duyulan üç durum şunlardır: dosya arşivdedir, görmek istediğiniz şey UYAP'ta yoktur ya da dosyanın tarafı değilsinizdir. Dosyadaki belgelerin kopyasını ya da onaylı örneğini almak ise ayrı bir taleptir; onu dosya fotokopisi dilekçesi sayfasında anlattım.

Dosyayı açtınız: Neye bakmalısınız?

Dosyayı ilk kez açan çoğu kişi kararlara ve karşı tarafın dilekçelerine odaklanır. Oysa sizi en çok ilgilendiren bilgiler çoğu zaman daha küçük evraklarda saklıdır. Dosyayı incelerken şu listeyi takip edin:

1. Tebligat mazbataları: Size yapılan her tebligatın tarihi, adresi ve kime teslim edildiği. Süreleriniz bu tarihlere bağlıdır.
2. Duruşma tutanakları ve ara kararlar: Mahkeme size bir süre vermiş mi, bir şey yapmanızı istemiş mi? Ara kararda verilen kesin süreyi kaçırmak, o işlemi yapma hakkını kaybettirir (HMK m.94).
3. Karşı tarafın dilekçeleri ve ekleri: Size tebliğ edilmemiş bir dilekçe ya da belge var mı?
4. Bilirkişi raporu: Size tebliğ edildi mi, hangi tarihte? İtiraz süresi tebliğden itibaren 2 haftadır (HMK m.281).
5. Gider avansı hesabı: Yatırdığınız avanstan ne kadar kaldı? Avans biterse mahkeme yeniden avans isteyebilir.
6. Müzekkere cevapları: Mahkemenin bankalardan, kurumlardan istediği bilgiler gelmiş mi?

Bu listede bir eksiklik görürseniz, örneğin bir rapor size hiç tebliğ edilmemişse ya da bir tebligat eski adresinize yapılmışsa, bunu not alın. Bilirkişi raporuna nasıl itiraz edileceğini bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi sayfasında anlattım. Karar size usulsüz tebliğ edilmiş ve kesinleşmiş görünüyorsa yapılabilecekleri kesinleşmiş karara itiraz dilekçesi sayfasında ele aldım.

Mahkeme dosyası inceleme dilekçesinde dikkat edilmesi gerekenler

Dosyayı doğru tanımlayın

Esas numarasını, biliyorsanız karar numarasını ve tarafların adını yazın. Eski bir dosyada numarayı bilmiyorsanız tarafları ve davanın açıldığı yaklaşık yılı belirtin. Kalem dosyayı bu bilgilerle bulur.

Neyi incelemek istediğinizi söyleyin

"Dosyayı incelemek istiyorum" demek yerine neye ihtiyacınız olduğunu yazın: "[tarih] tarihli duruşmanın ses kaydının dinlenmesi", "emanette bulunan senet aslının görülmesi" gibi. Ses ve görüntü kayıtları, belge asılları gibi özel evrak için hâkim izni gerekir ve izin talebin açıklığına göre verilir.

Dosyanın tarafı değilseniz hukuki yararınızı gösterin

Tarafı olmadığınız bir dosyayı inceleyebilmeniz için bu dosyayla hukuki bir bağınızın bulunduğunu göstermeniz ve hâkimin iznini almanız gerekir. Merak ya da genel bilgi edinme isteği yeterli değildir. Dosyanın sonucunun sizin bir hakkınızı ya da borcunuzu doğrudan etkileyeceğini somut olarak anlatın. Aşağıdaki ikinci örnek bu durum için.

İncelemeye hazırlıklı gidin

Kalemde size ayrılan süre sınırlı olabilir. Gitmeden önce e-Devlet'ten görebildiğiniz evrakı okuyun ve adliyede yalnızca UYAP'ta göremediğiniz kısma odaklanın. Hangi evrakı aradığınızı ve hangi soruya cevap bulmak istediğinizi bir kâğıda yazın. İncelediğiniz her evrakın tarihini ve sayfa numarasını not edin; bir avukata ya da bize danışacağınız zaman "dosyada bir rapor vardı" demek yerine "[tarih] tarihli rapor, 3. sayfa" diyebilmek işinizi çok kolaylaştırır. Kimliğinizi yanınızda bulundurmayı unutmayın; kalem, dosyayı yalnızca kimliğini gösteren taraf ya da izin verilen kişiye açar.

Ceza soruşturmalarında kısıtlama olabilir

Soruşturma aşamasındaki bir ceza dosyasında, şüpheli ya da mağdur olsanız bile dosyaya kısıtlama kararı verilmiş olabilir. Bu durumda dosyanın bir kısmını göremezsiniz. Şikâyetçi olduğunuz bir dosyanın akıbetini öğrenmek istiyorsanız savcılığa başvurun; şikâyet sürecinin kendisini suç duyurusu dilekçesi sayfasında anlattım.

Dilekçe nereye verilir, inceleme nasıl yapılır?

Dilekçe, dosyanın bulunduğu mahkemeye hitaben yazılır. Dava devam ediyorsa bu, davayı gören mahkemedir. Dosya istinaf ya da temyiz incelemesindeyse o an bölge adliye mahkemesinde ya da Yargıtay'da olabilir; UYAP'tan dosyanın nerede olduğunu kontrol edin. Dosya kapanıp arşive kaldırıldıysa kararı veren mahkemeye başvurursunuz; mahkeme kapandıysa ya da birleştiyse adliyedeki ön büro dosyanın şimdi hangi birimde olduğunu söyler.

Dilekçeyi ön büroya verdikten sonra kalemle iletişimde kalın. İnceleme, çoğu zaman kalemin belirlediği bir gün ve saatte, kalem görevlisinin gözetiminde yapılır. Dosyadan evrak çıkarmanız, sayfa koparmanız ya da dosyayı adliye dışına götürmeniz mümkün değildir. Not almak için yanınıza kâğıt kalem alın. Telefonla fotoğraf çekmek kalemin iznine bağlıdır; çekmeden önce sorun.

İcra dosyaları ise mahkemede değil, icra dairesindedir. İcra dosyanızı incelemek ya da icra dairesine bir talepte bulunmak için icra müdürlüğü dilekçesi sayfasına bakın.

Ne kadar sürede inceleyebilirsiniz?

Kanunda dosya inceleme talebinin kaç gün içinde karşılanacağına dair bir süre yok. UYAP üzerinden inceleme anlıktır. Adliyede incelemede süreyi üç şey belirler: dosyanın fiziki olarak nerede olduğu, hâkim izni gerekip gerekmediği ve kalemin iş yükü. Dosya mahkemedeyse ve izin gerekmiyorsa inceleme kısa sürede yapılabilir. Arşivdeki bir dosyanın getirtilmesi, başka bir yere gönderilmiş bir dosyanın geri istenmesi ya da hâkim izni beklenmesi bu süreyi uzatır. Bunlar bir taahhüt değildir; adliyeden adliyeye değişir.

Kimler inceleyebilir, kimden destek alırsınız?

Dosyayı kural olarak dosyanın tarafları, kanuni temsilcileri ve avukatları inceler. Avukatınız varsa dosyayı o zaten takip eder; ayrıca dilekçe vermeniz gerekmez. Avukat olmayan bir yakınınızın sizin yerinize dosyayı incelemesi ise çoğu zaman mümkün olmaz. Tarafı olmayan kişiler, yukarıda anlattığım gibi hukuki yararlarını göstererek hâkimden izin ister.

Bu dilekçe için avukat şart değildir; kendiniz verebilirsiniz. Ancak dosyayı incelediğinizde gördüğünüz şeyin ne anlama geldiğini değerlendirmek ayrı bir iştir. Bir süreyi kaçırdığınızı ya da bir usulsüzlük olduğunu fark ederseniz, sonraki adımı bir hukukçuyla konuşun.

Kime yazdırabilirsiniz?

Seçenekleriniz şunlar: kendiniz yazmak, adliyedeki ön büroya ya da kaleme sormak, avukatınızdan istemek ya da arzuhalciden destek almak. Kalem size dosyanın nerede olduğunu ve incelemenin nasıl yapılacağını söyler. Dilekçe nerede yazdırılır diye soruyorsanız, bu sade bir dilekçe için adliyeye gitmeniz bile gerekmeyebilir.

Bizler inceleme dilekçesini, özellikle tarafı olmadığınız bir dosya için hukuki yararınızı anlatmanız gerektiğinde, sizinle birlikte kuruyoruz. Dosyayı inceledikten sonra gördüklerinizi bize anlatırsanız, bir sonraki adımda hangi dilekçenin gerektiğini de birlikte değerlendiriyoruz. Adliyeye gitmeden dilekçe yazdırmak mümkün; Türkiye'nin her yerine online hizmet veriyoruz. Bize 0551 837 30 04 numarasından ulaşın, ön görüşme ücretsizdir.

Mahkeme dosyası inceleme dilekçesi örnekleri

İlk örnek, yıllar önce kapanmış bir davanın dosyasını, bugün yeni bir uyuşmazlık için incelemek isteyen eski davacı içindir. Dosya arşivde olduğu için önce getirtilmesi gerekiyor.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Hem esas hem karar numarası yazılı, görülmek istenen evrak tarihiyle belirtilmiş ve UYAP'ta neden bulunamadığı söylenmiş. Telefon numarası, kalemin inceleme gününü size bildirmesini kolaylaştırır.

İkinci örnek, bir kredi borcunda kefil olan ve alacaklının asıl borçluya karşı açtığı davadan haberdar olan kişi içindir. Davanın tarafı değil, ama sonucu kendisini doğrudan etkiliyor.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Hukuki yarar iki somut belgeye dayanıyor: kefalet sözleşmesi ve kefile gönderilen ihtarname. "Kefilim" demek yerine dosyanın sonucunun kendisini nasıl etkileyeceği üçüncü maddede açıkça yazılmış.

Sık sorulan sorular