Fazla Mesai Dilekçesi Yazdır: Çalışırken İşverene Ne Yazılır?

Fazla mesai konusunda bize gelen kişilerin büyük kısmı işten ayrılmış değil; hâlâ aynı işyerinde çalışıyor ve "işimi kaybetmeden bunu nasıl isterim?" diye soruyor. Bu sorunun cevabı çoğu zaman dava değil, işverene verilen kısa ve doğru kurulmuş bir dilekçedir. İş ilişkisi bittikten sonraki alacak talebi ise ayrı bir konu; onu bu sayfanın sonunda yönlendirdiğim sayfada anlattım.

Önce hesap: Sizin çalıştığınız saat "fazla mesai" sayılıyor mu?

Dilekçe yazmadan önce elinizdeki rakamın doğru olduğundan emin olun. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesine göre fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan çalışmadır ve her saati normal saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir. Sözleşmenizde haftalık süre 45 saatten az belirlenmişse, o süreyi aşıp 45 saate kadar yaptığınız çalışma "fazla sürelerle çalışma" sayılır ve %25 zamlı ödenir.

Kanun ayrıca iki sınır koyar: fazla çalışma için işçinin onayı gerekir ve bir yıldaki toplam fazla çalışma 270 saati geçemez. Bu iki sınır, aşağıdaki dilekçe örneklerinin dayanağıdır. Haftayı nasıl saydığınızı da not alın; dilekçede "her gün geç çıkıyorum" değil, "haftada şu kadar saat" diye yazmak çok daha ikna edicidir.

Fazla mesai dilekçesinde dikkat edilmesi gerekenler

İş devam ederken verilen fazla mesai dilekçesi için kanunda bir başvuru süresi yok. Ama ödenmeyen her ayın ücret alacağı 5 yıllık zamanaşımına tabidir (4857 m.32); yani beklemek, en eski ayların kaybolmaya başlaması demektir. Dilekçeyi yazarken şunlara dikkat edin:

• Tek dilekçe, tek talep. Onay geri alma, serbest zaman ve ödeme talebini aynı metne doldurmayın. İşveren hangisine cevap vereceğini bilemez, siz de hangisinin reddedildiğini anlayamazsınız.
• Dönemi ve saati yazın. "Uzun süredir" değil, "[ay/yıl] ile [ay/yıl] arasında haftada ortalama [x] saat" gibi.
• Suçlayıcı dil kullanmayın. Bu dilekçe çalışmaya devam ettiğiniz bir işyerine veriliyor. Kanun maddesini anmak yeterlidir; "sömürü", "hak gaspı" gibi ifadeler sizi haklı göstermez, yalnızca ilişkiyi sertleştirir.
• Kayıtlarınızı tutun. Giriş-çıkış kartı, vardiya çizelgesi, iş e-postalarının saati, servis saatleri. Dilekçeye eklemeniz şart değil ama ileride gerekebilir.
• Bordroyu kontrol edin. Bordronuzda fazla mesai satırı varsa ve rakam gerçeği yansıtmıyorsa bunu dilekçede ayrıca belirtin; yansıtmayan bordroları sessizce imzalamaya devam etmeyin.

Kamu kurumunda memur olarak çalışıyorsanız bu sayfadaki kurallar size uygulanmaz; 4857 değil, 657 sayılı Kanun ve kurumunuzun mevzuatı geçerlidir. Mesai dışı çalışma karşılığı izin taleplerinizi memur izin dilekçesi sayfasındaki yolla verebilirsiniz.

Dilekçeden önce: Kendi mesai kaydınızı nasıl tutarsınız?

İşverene fazla mesai dilekçesi verdiğiniz anda, işyerindeki kayıtların bir anda "eksik" çıkmaya başladığını görebilirsiniz. Bu yüzden dilekçeyi vermeden önce kendi kaydınızı tutmaya başlamanızı tavsiye ederim. Bu kayıt tek başına bir ispat aracı olmayabilir, ama hem dilekçeye yazacağınız rakamın dayanağı olur hem de ileride tanıklarınızın anlatımını destekler.

• Günlük not: Her gün işe giriş ve çıkış saatinizi, o gün kimlerle çalıştığınızı kısaca not edin. Sonradan toplu yazılmış notlar inandırıcılığını kaybeder; günü gününe yazın.
• Yazışmaların tarihi: Mesai saatinden sonra gelen iş mesajlarını ve e-postaları silmeyin. Ekran görüntüsü alırken saat ve tarihin görünmesine dikkat edin.
• Vardiya çizelgeleri: Panoya asılan çizelgelerin fotoğrafını çekin. Çizelgede adınızın ve tarihin okunabilmesi yeterlidir.
• Bordro ve hesap dökümü: Her ay bordronuzu ve maaşın yattığı hesap hareketini saklayın. Bordrodaki fazla mesai satırı ile hesabınıza geçen tutar arasında fark varsa, bu fark kendi başına bir delildir.

Bu kayıtları tutarken işyerinin gizli bilgilerini, müşteri verilerini ya da başka çalışanların kişisel bilgilerini kopyalamayın. Amacınız kendi çalışma saatinizi göstermektir; fazlası size sorun çıkarabilir.

Fazla mesai dilekçesi örnekleri

Çalışırken en sık ihtiyaç duyulan üç durumu ayrı ayrı yazdım. Hepsi işverene verilir ve bilerek kısadır. İhtiyacınız bunlardan farklıysa, örneğin işyerinde bir değişiklik nedeniyle yeni bir çalışma düzeni dayatılıyorsa, dilekçe yazımı için durumunuzu bize anlatabilirsiniz.

Örnek 1'i ne zaman kullanırsınız? Yaptığınız fazla çalışmanın karşılığını para yerine izin olarak almak istiyorsanız.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Serbest zamanı hesaplayıp tarih aralığı olarak yazdım. "Uygun bir zamanda izin verilsin" demek, talebi belirsiz bırakır ve unutulmasına yol açar. Tarihi de çok ileriye atmayın; serbest zamanın ne zaman kullanılacağı belirsiz kaldıkça, sonradan "ücret mi ödenecekti, izin mi verilecekti" tartışması çıkar.

Örnek 2'yi ne zaman kullanırsınız? İşe girerken fazla çalışmaya onay verdiyseniz ama sağlık, aile ya da eğitim gibi bir nedenle artık fazla mesaiye kalmak istemiyorsanız.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Geri alma tarihini birkaç gün ileriye koydum; böylece işveren vardiya planını yeniden yapabilir ve "bir gün içinde bıraktı" denemez. Nedeni bir cümleyle yazmak yeterli; sağlık raporunuz varsa eklemeniz yerinde olur.

Örnek 3'ü ne zaman kullanırsınız? Fazla çalıştığınız hâlde bordronuza hiç ya da eksik yansıyorsa ve çalışmaya devam ederken ödenmesini istiyorsanız.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Tutar yazmadım, dönem ve saat yazdım. Brüt tutarı bordro birimi hesaplar; siz rakam yazarsanız ve küçük bir hata yaparsanız tartışma o hataya kayar. Dilekçenin teslim alındığını gösteren nüshayı mutlaka saklayın; ileride talebinizin tarihi önem kazanabilir.

Nereye verilir, işveren cevap vermezse ne olur?

Bu dilekçelerin hepsi işverene verilir: insan kaynakları, bordro birimi ya da işveren vekili. Elden iki nüsha hazırlayın ve birine teslim alındı notu yazdırın. Teslim almıyorlarsa iadeli taahhütlü posta ya da noter ihtarnamesi kullanılabilir. Kurumsal e-posta da bir kayıt bırakır, ama tek başına güçlü bir delil sayılmaz.

İşverenin bu tür bir dilekçeye cevap vermesi için kanunda belirli bir süre yok. Talebiniz cevapsız kalırsa üç yol var:

1. Resmî şikâyet: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na ya da CİMER üzerinden şikâyette bulunabilirsiniz. Kamu kurumları 3071 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre başvurunuza en geç 30 gün içinde cevap vermek zorundadır; şikâyetin teftişle sonuçlanıp sonuçlanmayacağı ise kurumun değerlendirmesine bağlıdır. Ayrıntıları işveren şikâyet dilekçesi ve CİMER dilekçesi sayfalarında anlattım.
2. Haklı nedenle fesih: Ücretin ve fazla mesainin düzenli olarak ödenmemesi, işçiye sözleşmeyi derhâl sona erdirme hakkı verebilir. Bu ağır bir adımdır; atmadan önce haklı nedenle istifa sayfasını okuyun.
3. Ayrılıştan sonra alacak talebi: İş ilişkisi bittiğinde ödenmemiş mesai bir alacak olarak arabuluculuk ve dava yoluyla istenir; o süreç fazla mesai alacağı dilekçesi sayfasında.

Bu dilekçeyi kim verebilir, kime yazdırırsınız?

Fazla mesai dilekçesini fazla çalışmayı yapan işçinin kendisi verir. Aynı bölümde çalışan birden fazla kişi aynı sorunu yaşıyorsa her biri kendi adına ayrı dilekçe vermelidir; tek bir toplu dilekçe, her işçinin kendi saatini göstermez. İşyerinizde sendika varsa sendika temsilcisi de konuyu işverene taşıyabilir; ama sizin bireysel talebinizin yerine geçmez.

Kimden destek alabilirsiniz?

Bu dilekçeler kısa olduğu için çoğu zaman kendiniz yazabilirsiniz; yukarıdaki örnekler bunun için var. Hesap konusunda emin değilseniz bir arzuhalci ya da dilekçe hizmeti metni saatlerinize göre kurar. İş ilişkisi gerildiyse, işten çıkarılma riskiniz varsa ya da konu tazminata dönecekse, adım atmadan önce bir iş hukuku avukatıyla görüşmenizi tavsiye ederim; dilekçe metnini biz hazırlarız, ama sizi temsil etmek avukatın işidir.

Bizler fazla mesai dilekçenizi çalışma düzeninize göre hazırlıyoruz. Vardiya çizelgenizi ya da haftalık giriş-çıkış saatlerinizi göndermeniz yeterli; hesabı yapar, size uyan talebi tek ve net bir metne dönüştürürüz. Dilekçe yazdırma fiyatı ve süreç hakkında bilgi almak ya da durumunuzu anlatmak için 0551 837 30 04 numarasını arayabilirsiniz; ön görüşme ücretsizdir.

Sık sorulan sorular