Nafaka Uyarlama Dilekçesi Yazdır: Değişen Hayata Nafakayı Uydurmak

Boşanırken protokole bir tutar yazdınız, hâkim onayladı, hayat devam etti. Aradan yıllar geçti ve o rakam artık ne çocuğun okul masrafını karşılıyor ne de ödeyenin bugünkü gücüyle uyuşuyor. "Uyarlama" kelimesi tam olarak bunu anlatır: kararı bugünün şartlarına göre yeniden ayarlamak. Bu sayfada uyarlamanın hangi hâllerde ve nasıl istendiğini anlatıyorum.

Uyarlama, artırım ve indirim: Hangisini yazmalısınız?

Kanunda "uyarlama" diye ayrı bir dava adı yok. Türk Medeni Kanunu, malî durum değiştiğinde ya da hakkaniyet gerektirdiğinde irat biçimindeki nafakanın artırılabileceğini veya azaltılabileceğini söyler (TMK m.176/4). Uygulamada "uyarlama" kelimesi bu ikisini birlikte anlatmak için kullanılır. Dilekçenizde ise hangi yöne gittiğinizi açıkça söylemeniz gerekir.

Uyarlama aylık ödenen, yani irat biçimindeki nafaka için geçerlidir. Boşanırken nafaka tek seferde toplu olarak ödenmişse, sonradan değişen şartlar gerekçesiyle yeniden açılması söz konusu olmaz.

Protokolde yazan nafaka değiştirilebilir mi?

En çok sorulan soru bu. Kısa cevap: Evet. Anlaşmalı boşanmada nafaka, tarafların protokolde kabul ettiği ve hâkimin uygun bulduğu bir düzenlemedir (TMK m.166/3). Hâkim onaylayıp boşanma kararına geçirdiği anda o tutar artık bir mahkeme kararıdır. Mahkeme kararıyla belirlenen her irat nafakası gibi, şartlar değişince uyarlanabilir.

"Protokole imza attım, bir daha değiştiremem" düşüncesi yaygın ama yanlış. Şunu da ekleyeyim: Protokolde "taraflar ileride nafakanın değiştirilmesini talep etmeyecektir" gibi bir cümle varsa durum daha tartışmalı hâle gelir; özellikle çocuğun nafakasında hâkim, çocuğun yararını böyle bir cümlenin önünde tutar. Böyle bir maddeniz varsa dilekçeyi yazdırmadan önce mutlaka danışın.

Gelecek yıllar için artış esası istemek

Pek çok eski protokolde nafaka sabit bir rakam olarak yazılmış ve yıllık artışa hiç değinilmemiştir. Kanun burada hâkime önemli bir imkân verir: Hâkim, tarafların malî durumlarına göre nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini de karara bağlayabilir (TMK m.176/5). Uygulamada bu, nafakanın her yıl Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı bir fiyat endeksindeki değişim oranında artırılması şeklinde kurulur.

Uyarlama dilekçesinde bu talebi ayrı bir madde olarak yazın. İki ayrı şey istiyorsunuz: bugünkü tutarın güncellenmesi ve bundan sonraki yıllar için artış esası. Yalnızca birincisini isterseniz birkaç yıl sonra aynı noktaya döner, yeni bir dava açmak zorunda kalırsınız.

Artış esası nafakayı ödeyen taraf için de bir güvencedir. Her yıl dava açılmasının önüne geçer, ödenecek tutarı öngörülebilir kılar. Bu yüzden bu talebe, ödeyen tarafın da makul bir oranda katılması sık rastlanan bir durumdur.

Nafaka uyarlama dilekçesinde dikkat edilmesi gerekenler

Süre: Kanunda uyarlama için bir süre yok. Şartlar değiştiği sürece istenebilir. Ancak uyarlama genellikle dava tarihinden itibaren uygulanır; geçmiş yıllar için fark istenemez. Bu yüzden ihtiyacı fark ettiğiniz anda harekete geçin.

Değişikliği somutlayın: "Enflasyon arttı" demek tek başına yetmez. Nafakanın bağlandığı tarihteki ihtiyaç ve gelir ile bugünküleri karşılaştırın. Çocuğun o gün kreşte, bugün lisede olması; ödeyenin o gün asgari ücretle, bugün yönetici olarak çalışması gibi somut farklar yazın.

Hakkaniyet gerekçesi: Kanun malî durumun değişmesinin yanında "hakkaniyet" gerekçesini de sayar. Örneğin protokolde belirlenen tutar baştan çok düşük kalmışsa ve yıllar içinde iyice anlamsızlaşmışsa, bunu da gerekçenize ekleyebilirsiniz.

Eklenecek belgeler: Protokolün ve onu onaylayan boşanma kararının kesinleşme şerhli örneği, tarafların bugünkü gelir belgeleri, çocuğun okul ve sağlık giderleri, varsa tarafların yazılı anlaşma metni.

Sık yapılan hata: Protokolün tamamını yeniden yazmaya kalkmak. Uyarlama davasında yalnızca nafaka konuşulur. Velayet ya da çocukla görüşme düzeni de değişecekse bunlar ayrı taleplerdir; her birini ayrı başlıkta yazın.

Nereye verilir, ne kadar sürer?

Uyarlama davası aile mahkemesinde, aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesinde görülür. Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.177). Boşanma kararını veren mahkemeye dönmek zorunda değilsiniz.

Dilekçeyi adliye ön bürosuna mahkeme ve karşı taraf için birer nüsha olarak verebilir ya da e-imza veya mobil imzayla UYAP Vatandaş Portal üzerinden gönderebilirsiniz. 2026 yılı için başvurma harcı 732,00 TL'dir. Nafaka hükümlerinde karar harcı bir yıllık nafaka üzerinden binde 11,38 oranında alınır; hesabı ön büroya yaptırın. Gider avansı, taraf sayısının beş katı tebligat ücreti ile 530 TL'nin toplamıdır.

Dilekçeden sonra ne olur? Mahkeme dilekçenizi karşı tarafa tebliğ eder ve cevabını bekler. Ardından ön inceleme yapılır; bu aşamada hâkim tarafları uzlaşmaya teşvik eder (HMK m.137). Uyarlama davalarında bu aşama gerçekten işe yarar, çünkü çoğu zaman taraflar rakam üzerinde değil, birkaç bin liralık fark üzerinde tartışmaktadır. Uzlaşma olmazsa mahkeme tarafların gelirini SGK ve işveren kayıtlarıyla araştırır, gerekirse sosyal ve ekonomik durum araştırması yaptırır, sonra karar verir.

Kanun bu davada mahkemeye bir karar süresi koymuyor. Adalet Bakanlığı'nın 2019'da açıkladığı hedef süre nafaka davaları için 8 aydır; Adalet İstatistikleri 2025'e göre aile mahkemelerinde ortalama görülme süresi 204 gündür. Taraflar anlaştığında dosya genellikle çok daha kısa sürede kapanır. Bu süreler bir garanti değildir, mahkemenin iş yüküne göre değişir. Karara karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde istinaf yoluna gidilebilir (HMK m.345); bunun nasıl yazılacağını istinaf dilekçesi sayfasında anlattım.

Nafaka uyarlama dilekçesi örnekleri

Örnek 1'i ne zaman kullanırsınız? Anlaşmalı boşanmada protokole sabit bir iştirak nafakası yazıldıysa, yıllık artış hiç öngörülmediyse ve bu tutar bugün çocuğun ihtiyacının çok altında kaldıysa.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Sonuç kısmında iki ayrı istek var: bugünkü tutar ve gelecek yıllar. İkinci madde, aynı davayı birkaç yıl sonra yeniden açmak zorunda kalmamanızı sağlar.

Örnek 2'yi ne zaman kullanırsınız? Karşı taraf uyarlama davası açtı; siz de nafakanın bir miktar değişmesine karşı değilsiniz ama istenen rakamı fazla buluyorsunuz. Bu, davalının cevap dilekçesi içinde kısmi kabul beyanıdır.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Kabul ettiğiniz rakamı açıkça yazdık. Kabul, mahkemeyi o miktar yönünden bağlar ve geri alınması kolay değildir; rakamı yazmadan önce gücünüzü gerçekçi hesaplayın. Cevap süresi ve biçimi için cevap dilekçesi sayfasına bakabilirsiniz.

Kimler verebilir, kime yazdırabilirsiniz?

Uyarlama davasını nafakayı alan da ödeyen de açabilir; hangisinin açtığı, talebin yönünü belirler. İştirak nafakasında çocuğu velayet sahibi ana ya da baba temsil eder. Ergin olup eğitimine devam eden çocuk kendi adına dava açabilir.

Kimden destek alırsınız?

Taraflar anlaştıysa ve yalnızca bunun karara bağlanması gerekiyorsa, dilekçeyi kendiniz de yazabilirsiniz. Protokolde değişikliği yasaklayan bir madde varsa, karşı taraf karşı dava açmaya hazırlanıyorsa ya da nafakanın yanında velayet de tartışılacaksa avukatla ilerlemenizi tavsiye ederim; duruşma takibi ve temsil avukatlık işidir. Bir arzuhalci ya da online dilekçe hizmeti, tutar ve artış esası taleplerinizi doğru kurgulayan bir metin hazırlayabilir.

Bizler nafaka uyarlama dilekçesini, protokol tarihindeki ve bugünkü şartları yan yana koyan, gelecek yıllar için artış esasını ayrı bir talep olarak kuran bir düzenle hazırlıyoruz. Adliyeye gidip gelmeden dilekçe yazdırmak için durumunuzu anlatın ya da 0551 837 30 04 numarasını arayın; önce hangi yöne uyarlama istediğinizi birlikte netleştirelim. Ön görüşme ücretsizdir, Türkiye'nin her yerine online hizmet veriyoruz.

Henüz boşanmadıysanız ve nafakayı baştan doğru kurmak istiyorsanız, yıllık artış maddesini protokole şimdiden yazdırmak en iyisidir; bunu anlaşmalı boşanma protokolü hazırlat sayfasında anlattım. "Uyarlama" mantığını kira ilişkisinde merak edenler kira uyarlama dava dilekçesi sayfasına bakabilir; ölçütler farklı olsa da düşünce aynıdır.

Bulunduğunuz şehirde bir dilekçe yazdırma yeri aramak yerine online çalışmayı tercih ederseniz ana sayfamızda süreci adım adım anlattık.

Sık sorulan sorular