Yürütmenin Durdurulması Dilekçesi Yazdır: Mahkemeyi Acele Ettiren Gerekçe

Belediye binanızın yıkılmasına karar verdi, iş makinesinin gelmesine günler var. Ya da bir sınava alınmadınız ve sınav gelecek hafta. Dava açarsınız, ama dava aylar sürer. Kararı beklerken işlem uygulanırsa davayı kazanmanın bir anlamı kalmaz. Yürütmenin durdurulması tam olarak bu boşluk için var: dava bitene kadar işlemin uygulanmasını askıya almak.

Dava açmak işlemi durdurmaz: Kanun ne diyor?

İYUK m.27'nin ilk fıkrası açıktır: idari davaya başvurulması, dava konusu işlemin yürütmesini durdurmaz. İdare, dava sürerken işlemini uygulamaya devam edebilir. Bunu engellemenin yolu, mahkemeden ayrıca yürütmenin durdurulmasını istemektir. Bu istek ya dava dilekçesinin içinde ya da dava sürerken ayrı bir dilekçeyle yapılır.

Mahkeme bu isteği iki şart birlikte varsa kabul eder:

1. İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız bir zarar doğacak olması,
2. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması.

Şartlardan biri eksikse talep reddedilir. Yalnızca "çok mağdur olurum" demek yetmez, yalnızca "işlem hukuka aykırı" demek de yetmez. Dilekçenizin bu kısmı iki ayrı başlık altında, iki ayrı soruya cevap vermelidir.

Bu dilekçede dikkat edilmesi gerekenler: iki şartı ayrı ayrı ispat etmek

Telafisi güç zararı somutlaştırın

Mahkeme, işlem uygulanırsa sonradan geri alınamayacak bir şey olup olmadığına bakar. Yıkılan bina yeniden yapılabilir ama aynı bina olmaz; kaçırılan bir sınav yılında bir daha girilemez. Zararı genel cümlelerle değil, tarih ve belgeyle anlatın:

• İşlemin ne zaman uygulanacağı: yıkım tebligatındaki tarih, sınav tarihi, tahliye için verilen süre.
• Uygulanırsa ne kaybedeceğiniz: konut, işyeri, öğretim yılı, gelir.
• Bu kaybın neden sonradan parayla karşılanamayacağı.

Açık hukuka aykırılığı ilk bakışta görünür kılın

Mahkeme bu aşamada davanın tamamını incelemez, işlemin ilk bakışta hukuka aykırı görünüp görünmediğine bakar. Bu yüzden en güçlü bir iki gerekçenizi en başa koyun: savunma hakkı tanınmadan işlem yapılmış olması, işlemi yapan makamın yetkisiz olması, işlemin dayandığı belgenin size ait olmaması gibi. On sayfalık mevzuat tartışması bu aşamada işinize yaramaz.

Teminat

Yürütmeyi durdurma kararları kural olarak teminat karşılığında verilir (m.27/6). Mahkeme teminat miktarını belirler ve yatırılmadıkça karar uygulanmaz. İdare ve adli yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz. Teminat için hazırlıklı olun; ödeme gücünüz yoksa dilekçede adli yardım da isteyebilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Talebi dilekçenin sonuna "yürütmenin durdurulmasını da isterim" diye tek satır eklemek, gerekçe yazmamak.
• Zararı anlatıp hukuka aykırılığı ya da hukuka aykırılığı anlatıp zararı atlamak.
• İşlem çoktan uygulandıktan sonra, örneğin bina yıkıldıktan sonra yürütmeyi durdurma istemek. Uygulanıp etkisi tükenmiş işlemde bu talebin anlamı kalmaz.

Dava dilekçesinde mi, ayrı dilekçeyle mi?

İşlemin uygulanma tarihi belliyse ve yakınsa, talebi dava dilekçesinin içinde yapın; dilekçenin en üstüne "YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMLİDİR" yazın ki kalem ve hâkim dosyayı açar açmaz görsün. Dava açtığınızda henüz bir tehlike yoksa, ama sonradan idare işlemi uygulamaya hazırlanıyorsa, dava sürerken esas numarasını yazdığınız ayrı bir dilekçeyle de isteyebilirsiniz. İkinci yolda, durumun neden şimdi aciliyet kazandığını yeni belgeyle göstermeniz gerekir. Örneğin idarenin size gönderdiği "yıkım şu tarihte yapılacaktır" yazısı tam da bu belgedir.

Savunma beklenmeden karar istenebilir mi?

Normalde mahkeme yürütmeyi durdurma konusunda idarenin savunmasını alır ya da savunma süresinin geçmesini bekler, sonra gerekçeli karar verir. Ama kanun bir istisna tanır: uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde, savunma beklenmeden yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir. Sınav tarihi yaklaşan bir aday ya da yıkımı birkaç gün içinde yapılacak bir bina bunun tipik örnekleridir.

Bu istisnayı istiyorsanız dilekçenin başlığında açıkça belirtin: "İDARENİN SAVUNMASI ALINMADAN YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMLİDİR". Gerekçe kısmında da neden savunmanın beklenemeyeceğini tarihle gösterin.

Kimler isteyebilir, kendiniz yazabilir misiniz?

Yürütmenin durdurulmasını davacı ister. Davayı kim açabiliyorsa, yani işlemden menfaati etkilenen kişi, bu talebi de o yapar; kanuni temsilci ya da vekil aracılığıyla da olabilir. Talep davadan bağımsız değildir: önce ya da aynı anda açılmış bir dava olmalıdır.

Bu dilekçeyi kendiniz yazabilirsiniz, ama burada yanlış yazmanın bedeli ağırdır. Aynı sebeplerle ikinci kez yürütmenin durdurulması istenemez (m.27/10); ilk talebi zayıf gerekçeyle verirseniz elinizde en güçlü kozu harcamış olursunuz. Yıkım, işyeri kapatma ya da yüksek tutarlı bir işlem söz konusuysa avukatla çalışmanızı açıkça tavsiye ederim.

Kime yazdırabilirsiniz?

Seçeneklerinizi karşılaştırayım. Kendiniz yazmak masrafsızdır ama iki şartın ayrımını kaçırma riski taşır. Adliye ön bürosu dilekçenin nereye gideceğini anlatır, gerekçesini yazmaz. Avukat dilekçeyi yazar, teminatı yatırır, mahkemeyle iletişimi yürütür; acil ve büyük dosyalarda doğru adres odur. Arzuhalci olarak biz dilekçe metnini hazırlarız, dilekçeyi siz imzalayıp verirsiniz; davayı takip etmek ve sizi temsil etmek avukatlık işidir.

Bizler yürütmenin durdurulması talebini, elinizdeki işlem yazısına ve uygulama tarihine bakarak, iki şartı ayrı ayrı gösterecek şekilde sizin için hazırlıyoruz. Ne zaman uygulanacağını ve ne kaybedeceğinizi anlatın, gerekçeyi birlikte kuralım; ön görüşme ücretsizdir: 0551 837 30 04. Vakit dar ve dilekçeyi kendiniz yazamayacak durumdaysanız, dilekçe yaz sayfamızdan nasıl çalıştığımıza bakabilirsiniz.

Nereye verilir, karar ne zaman çıkar?

Talep, davanın görüldüğü mahkemeye verilir. Dava ile birlikte istiyorsanız dava dilekçesi idare mahkemesine nasıl veriliyorsa bu da öyle verilir: elden kaleme ya da UYAP Vatandaş Portal üzerinden e-imzayla. Dava zaten açıksa dilekçeye esas numarasını yazın. Dava açma süresi ve kaleme teslim için idari dava dilekçesi sayfasına bakabilirsiniz.

Kanunda mahkemenin yürütmeyi durdurma isteğine kaç gün içinde karar vereceği yazmaz. Mahkeme savunmayı alır ya da savunma süresinin geçmesini bekler; etkisi tükenecek işlemlerde ise savunma beklemeden karar verebilir. Talep reddedilirse kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde bir kez itiraz hakkınız vardır ve itiraz mercii de 7 gün içinde karar verir. O aşamayı yürütmeyi durdurma dilekçesi sayfasında ayrıntılı anlattım. Davanın kendisi ise Adalet İstatistikleri 2025'e göre idare mahkemelerinde ortalama 178 gün sürüyor; bu ortalama bir garanti değildir.

Dilekçeye eklenecek belgeler

• Dava konusu işlemin sureti ve tebliğ belgesi
• İşlemin ne zaman uygulanacağını gösteren belge: yıkım tebligatı, tahliye yazısı, sınav duyurusu
• Zararınızı gösteren belgeler: tapu, ikametgâh, işyeri kayıtları, sözleşmeler
• Hukuka aykırılığı ilk bakışta gösteren belge: ruhsat, savunma istem yazısının tarihi, başvuru kaydı

Mahkeme bu aşamada dosyayı hızlı inceler. Belgelerin üzerine ek numarası yazın ve dilekçenin gerekçe kısmında hangi şartı hangi ekin ispat ettiğini gösterin. Belgesi olmayan zarar iddiası, ne kadar gerçek olursa olsun, bu aşamada zayıf kalır.

İki örnek yürütmenin durdurulması talebi

İlk örnek, kaçak yapı gerekçesiyle hakkında yıkım kararı verilen bir ev sahibi için. Burada talep dava dilekçesinin içinde, ayrı bir başlık altında yazılıyor.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Gerekçe (a) ve (b) diye iki ayrı paragrafa bölünmüş; mahkeme her şartın cevabını ayrı ayrı bulabiliyor. Teminatsız istemek hakkınızdır ama mahkeme teminat isteyebilir; buna hazırlıklı olun. Yapı ruhsatı aşamasındaki başvuruların nasıl yazılacağını yapı ruhsatı dilekçesi sayfasında anlattım.

İkinci örnek, başvurusu reddedildiği için bir sınava alınmayan ve sınava birkaç gün kalan bir aday için. Burada savunma beklenmeden karar istenmesi gerekir.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Sınav tarihi hem başlığın gerekçesi hem de zarar şartının kanıtı. Sınav duyurusunu ya da sınav giriş belgesini mutlaka ekleyin. Sınav sonucuna yapılacak itirazlar ise bambaşka bir dilekçedir; onu sınav itiraz dilekçesi sayfasında bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular