Aile Konutu Şerhi Dilekçesi Yazdır: Eşinizin Adına Kayıtlı Evi Tapuda Koruma Altına Alın

Evli olduğunuz kişiyle birlikte oturduğunuz ev tapuda yalnızca onun adına kayıtlıysa, kâğıt üzerinde o evle hiçbir bağınız görünmez. Evlilik iyi giderken bu kimsenin aklına gelmez. Ama ilişki bozulmaya başladığında en sık duyduğum korku şudur: "Ev satılırsa ya da üzerine kredi çekilirse ben ve çocuklar ne olacağız?" Kanun bu korkuya karşı basit bir araç veriyor: tapu kütüğüne aile konutu şerhi koydurmak. Üstelik bunun için dava açmanız gerekmez; doğru yazılmış bir dilekçe ve birkaç belge çoğu zaman yeter.

Şerh neyi korur, neyi korumaz?

Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesine göre eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmadan aile konutunun kira sözleşmesini feshedemez, konutu başkasına devredemez ve konut üzerindeki hakları sınırlayamaz. Bu kural ev kimin adına kayıtlı olursa olsun geçerlidir. Şerh ise bu kuralı tapu siciline yazdırır; yani evi almak ya da ipotek kurmak isteyen herkes, konutun aile konutu olduğunu tapu kaydından görür.

Uygulamada şerhin asıl faydası buradadır: Şerh varsa tapu müdürlüğü, malik eşin tek başına yaptığı satış veya ipotek işleminde diğer eşin rızasını arar. Şerh yoksa iyi niyetli alıcıya karşı haklarınızı ileri sürmek çok daha zorlaşır ve iş uzun bir davaya döner.

Şerhin yapmadığı şeyler de var. Şerh size evin mülkiyetinde pay vermez; mal paylaşımı ayrı bir konudur ve onu mal paylaşımı dilekçesi sayfasında anlattım. Şerh, eşinizin borcu yüzünden eve konacak bir haczi de tek başına engellemez. Bu sınırı bilmek, şerhten beklentinizi doğru kurmanızı sağlar.

Aile konutu şerhi dilekçesinde dikkat edilmesi gerekenler

Bu başvuru için kanunda belirli bir süre yok. Evlilik devam ettiği sürece istediğiniz zaman isteyebilirsiniz. Ama süre olmaması acele etmemeniz gerektiği anlamına gelmez: Ev satıldıktan sonra konulacak şerhin bir anlamı kalmaz. Eşinizin evi satmaya hazırlandığını sezdiğiniz anda başvurmanızı tavsiye ederim.

Dilekçeyi kısa tutun ama şu bilgileri mutlaka yazın:

• Taşınmazın tapu bilgileri: İl, ilçe, mahalle, ada, parsel ve varsa bağımsız bölüm numarası. Adres tek başına yetmez; tapu müdürlüğü kaydı ada ve parselden bulur.
• Malik eşin kimliği: Adı, soyadı ve biliyorsanız T.C. kimlik numarası.
• Evli olduğunuzu gösteren bilgi: Nüfus kayıt örneğinde eşler birlikte görünür; bunu eklemek en sağlam yoldur.
• Evin aile konutu olduğu: İkinizin de o adreste oturduğunu gösteren yerleşim yeri belgesi. Çocuklarınız aynı adreste kayıtlıysa bu da güçlü bir göstergedir.
• Açık talep: "Tapu kütüğünün beyanlar hanesine aile konutu şerhi konulmasını talep ederim" cümlesi. Belirsiz bir "gereğinin yapılmasını" ifadesi yetmez.

En sık gördüğüm hata şudur: Kişi tapu bilgisi yerine sadece açık adresi yazar, dilekçe müdürlükte bekler, ek bilgi istenir ve zaman kaybedilir. İkinci sık hata, şerhi mahkemeden istemeye çalışmaktır. Kanun bu talebi doğrudan tapu müdürlüğüne yaptırıyor; mahkemeye gitmek ancak müdürlük talebi reddederse gündeme gelir.

Harç veya döner sermaye ücreti konusunda da net olayım: Şerh işlemi için tapu müdürlüğünün bir ücret isteyip istemeyeceğini ve tutarını elimdeki resmî kaynaklarda doğrulayamadım. Başvurudan önce müdürlüğü arayıp sormanızı öneririm; bu yüzden burada rakam vermiyorum.

Ev kiralıksa şerh değil, kiralayana bildirim

Kirada oturuyorsanız tapuya şerh koydurmanın bir yolu yok, çünkü ev zaten size ya da eşinize ait değil. Bu durumda kanunun verdiği araç farklıdır: Kira sözleşmesinin tarafı olmayan eş, kiralayana bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı olur (TMK m.194). Bildirimden sonra ev sahibi, kira ilişkisine dair ihtar ve bildirimleri size de yapmak zorunda kalır.

Bu bildirimin en büyük faydası şudur: Eşiniz ev sahibine "çıkıyoruz" deyip sözleşmeyi tek başına feshetmeye kalkarsa, bu fesih sizin rızanız olmadan sonuç doğurmaz. Türk Borçlar Kanunu'nun 349. maddesi de aile konutunda kiracının, eşinin açık rızası olmadan sözleşmeyi feshedemeyeceğini söyler. Kira sözleşmesinin sona ermesiyle ilgili genel kuralları merak ediyorsanız kira sözleşmesi fesih dilekçesi sayfası işinize yarar.

Dilekçe hangi tapu müdürlüğüne, nasıl verilir?

Şerh talebi, taşınmazın bulunduğu yerdeki tapu müdürlüğüne verilir. Siz başka bir şehirde yaşıyor olsanız da kayıt evin bulunduğu müdürlükte tutulur. Dilekçeyi şu yollarla iletebilirsiniz:

• Elden: Bir nüsha dilekçe ve eklerinin fotokopisi yeterlidir; asıllarını yanınızda götürün. Dilekçenin üzerine evrak kayıt tarih ve sayısını yazdırmanızı ya da size bir alındı verilmesini isteyin.
• Posta ile: İadeli taahhütlü gönderirseniz müdürlüğün dilekçeyi aldığı tarihi belgelemiş olursunuz. Kimlik doğrulaması isteyebilecekleri için, mümkünse elden vermenizi tercih ederim.

Müdürlük talebinizi uygun bulursa şerhi tapu kütüğünün beyanlar hanesine işler. Şerhin işlenip işlenmediğini, güncel bir tapu kaydı isteyerek kontrol edebilirsiniz. Müdürlük talebi reddederse bunun yazılı ve gerekçeli yapılmasını isteyin; ret yazısıyla aile mahkemesine başvurma yolu açılır ve bu aşamada avukattan destek almanızı öneririm.

Evin satışı gerçekten kapıdaysa ve bekleyecek vaktiniz yoksa, bu konu artık bir tedbir meselesidir. Boşanma davası açılmışsa hâkim, dava süresince eşlerin barınması için geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Barınma ve geçim için geçici önlemlerin nasıl istendiğini tedbir nafakası dilekçesi sayfasında anlattım.

Tapu müdürlüğü başvurunuzu kaç günde sonuçlandırır?

Tapu müdürlüğünün şerh talebini sonuçlandırması için kanunda bu işe özgü bir gün sayısı yok. Kamu kurumlarına verilen dilekçelerde genel kural 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun'un 7. maddesidir: Kurum, başvurunun sonucunu en geç 30 gün içinde gerekçeli olarak bildirmek zorundadır. İşlem sürüyorsa bu süre içinde size bilgi verilmesi gerekir.

Uygulamada eksiksiz belgeyle yapılmış bir başvuru bu sürenin çok altında sonuçlanabilir; ama bu müdürlüğün iş yüküne ve belgelerinizin tamlığına bağlıdır, garanti değildir. Süreyi uzatan şeyler bellidir: tapu bilgisinin eksik olması, evlilik veya oturma belgesinin eklenmemesi, malik eşin kimlik bilgisindeki tutarsızlık.

Aile konutu şerhi dilekçe örnekleri

İki farklı durum için örnek hazırladım. Birincisi tapuya şerh talebi, ikincisi kiralık evde kiralayana yapılacak bildirim. İkisinde de metni kısa tuttum; çünkü bu başvurularda memurun aradığı şey belgedir, uzun anlatım değildir.

Örnek 1'i ne zaman kullanırsınız? Birlikte oturduğunuz ev eşinizin adına kayıtlıysa ve evliliğiniz devam ediyorsa.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Ada, parsel ve bağımsız bölüm numarasını eski bir tapu fotokopisinden ya da emlak vergisi bildiriminden bulabilirsiniz. Evlilik tarihinizi ve evde ne zamandan beri oturduğunuzu yazmak zorunda değilsiniz, ama yerleşim yeri belgesi bu bilgiyi zaten taşır.

Örnek 2'yi ne zaman kullanırsınız? Kirada oturuyorsanız ve kira sözleşmesi yalnızca eşinizin adına yapılmışsa.

Bu örnekte şuna dikkat edin: Bu bir mahkeme dilekçesi değil, ev sahibine yapılan bir bildirimdir; bu yüzden hitap kişiye yazılır. Bildirimi yaptığınız günü ispat edebilmeniz her şeydir; noter ihtarnamesi en güvenli kanıttır.

Bu dilekçeyi kimler verebilir, kime yazdırabilirsiniz?

Şerhi isteme hakkı, evin maliki olmayan eşe aittir. Ev ikinizin ortak mülkiyetindeyse ya da tamamen sizin adınıza kayıtlıysa bu yola ihtiyacınız yoktur; zaten hissedar ya da malik olarak sizin imzanız olmadan devir yapılamaz. Başvuruyu kendiniz yapabileceğiniz gibi, noterden verdiğiniz vekâletnameyle bir yakınınız ya da avukatınız da yapabilir. Kısıtlı bir eş için vasisi başvurur.

Kimden destek alırsınız?

Dürüst olmak gerekirse bu, kendi başınıza yazabileceğiniz dilekçelerden biridir. Tapu müdürlüğündeki görevliler de hangi belgelerin eksik olduğunu genellikle söyler. Bir arzuhalci, tapu bilgilerini doğru yerleştirip kısa ve eksiksiz bir metin hazırlar. Avukat ise ancak müdürlük talebinizi reddederse, ev satılmak üzereyse ya da boşanma davası yolda ise gerçekten gerekli hâle gelir; çünkü o noktadan sonra iş mahkemede tedbir ve dava takibine döner, bu da avukatlık işidir.

Bizler bu dilekçeyi sizin için hazırlıyoruz. Tapu bilgilerinizi ve evlilik belgenizi göndermeniz yeterli; metni dosyanıza göre kurar, eklerin listesini çıkarırız. Dilekçe yazdırmak için ana sayfadaki formu kullanabilir ya da 0551 837 30 04 numarasından bizi arayabilirsiniz. Durumunuzu anlatın, şerh mi yoksa kiralayana bildirim mi gerektiğini birlikte netleştirelim; ön görüşme ücretsizdir.

Eşinizle aranızdaki sorun boşanmaya doğru gidiyorsa, şerh tek başına yetmeyebilir. Anlaşarak ayrılmayı düşünüyorsanız evin kimde kalacağını baştan yazıya dökmek gerekir; bunu anlaşmalı boşanma protokolü sayfasında ayrıntılı anlattım. Belgelerinizi toplayıp başvurunun metnini bize bırakmak isterseniz, resmi dilekçe hazırlat talebinizi her zaman iletebilirsiniz.

Sık sorulan sorular